سفیدبالک پنبه (Bemisia tabaci) یکی از آفات کلیدی محصولات زراعی در سطح جهان محسوب می شود که به دلیل ویژگی های زیستی خاص از جمله توانایی بالای تغذیه، ترشح عسلک و انتقال ویروس های گیاهی، خسارت های گسترده ای به سیستم های کشاورزی وارد می کند. مدیریت این آفت عمدتا بر پایه مصرف حشره کش های شیمیایی استوار است. با این حال، استفاده مداوم و بی رویه از این ترکیبات، نه تنها به ظهور جمعیت های مقاوم منجر شده، بلکه پیامدهای زیست محیطی، تهدید سلامت انسان و آسیب به دشمنان طبیعی حشرات را نیز در پی داشته است. بنابراین، توسعه روش های جایگزین که از یک سو کارایی مؤثر بر کنترل آفت داشته و از سوی دیگر سازگاری بیشتری با محیط زیست نشان دهند، ضرورتی اجتناب ناپذیر است. یکی از روش های نوین در این زمینه، استفاده از فناوری RNAi و تولید RNA دو رشته ای (dsRNA) برای خاموش سازی ژن های حیاتی آفت است. در این مطالعه، ژن استیل کوآ کربوکسیلاز (ACC) به عنوان هدف انتخاب و قطعه ای 488 جفت بازی از آن به منظور تولید dsRNA طراحی شد. همچنین یک قطعه 419 جفت بازی از ژن GUS باکتریایی به عنوان کنترل منفی انتخاب گردید. این قطعات در وکتور pL4440 کلون شدند و صحت آن ها با PCR و توالی یابی تأیید شد. سازه ها سپس به باکتری HT115 منتقل گردیدند و کلونی های نوترکیب با آزمون های انتخابی و کلونی PCR مورد ارزیابی قرار گرفتند. بیان dsRNA با استفاده از تیمار با IPTG القا شد و استخراج RNA کل نشان داد که باندهای مشخص با اندازه های مورد انتظار برای ACC و GUS تنها در نمونه های القاشده ظاهر می شوند، در حالی که در کنترل منفی بدون IPTG مشاهده نشد. برای خالص سازیdsRNA دو روش رسوب گذاری با لیتیوم کلراید و تیمار آنزیمی بررسی شد. برخلاف گزارش های پیشین، روش لیتیوم کلراید قادر به حذف کامل آلودگی ها نبود، درحالی که تیمار آنزیمی خلوص بالاتری ایجاد کرد. غلظت متوسط dsRNA حاصل از این روش برای قطعه GUS برابر 2/3 میکروگرم بر میلی لیتر و برای قطعه ACC برابر 8/2 میکروگرم بر میلی لیتر بود، که با گزارش های قبلی همخوانی داشت. این یافته ها نشان داد که سویه باکتریایی HT115 در ترکیب با وکتور pL4440، ابزاری مؤثر، ارزان و قابل دسترس برای تولید dsRNA در مقیاس آزمایشگاهی محسوب می شود و با توجه به هزینه بالای سنتز in vitro و محدودیت های آن، استفاده از سامانه باکتریایی می تواند راهبردی عملی تر و پایدارتر برای کاربردهای گسترده در کشاورزی باشد.
کلمات کلیدی: سفید بالک پنبه، سموم زیستی، RNA تداخل گر، RNA دو رشته ای، استیل کوآ کربکسیلاز، وکتور Pl4440، سویه HT115