در سال های اخیر، تغییرات اقلیمی و کاهش منابع آب، بروز تنش خشکی را در مناطق مختلف افزایش داده است. از سوی دیگر، عنصر بور به عنوان یکی از ریزمغذی های ضروری برای رشد گیاه، در مقادیر کمتر یا بیشتر از حد بهینه می تواند موجب اختلال در فرآیندهای فیزیولوژیکی و رشدی گیاهان گردد. گیاه توت فرنگی (Fragaria × ananassa) از گیاهان حساس به تنش های محیطی است و بررسی اثرات هم زمان تنش خشکی و عنصر بور بر آن می تواند در مدیریت تغذیه و آبیاری این گیاه اهمیت ویژه ای داشته باشد. این پژوهش با هدف بررسی اثرات متقابل سه سطح تنش خشکی و سه سطح تنش عنصر بور بر شاخص های فیزیولوژیکی، بیوشیمیایی و مورفولوژیکی گیاه توت فرنگی انجام شد. در این پژوهش اثر تنش خشکی در سه سطح متفاوت و تنش عنصر بور در سه سطح متفاوت بر گیاه توت فرنگی بررسی شد. نشا ها با محلول غذایی هوگلند تغذیه شدند و تنش خشکی و عنصر بور بر گیاهان اعمال شدند. شاخص های پرولین، آنزیم کاتالاز، آنزیم آسکوربات پراکسیداز، محتوای مالون دی آلدئید، محتوای هیدروژن پراکسید، میزان سبزینگی برگ، میزان فلورسانس کلروفیل، محتوای نسبی آب برگ و نشت یونی اندازه گیری شدند. در بخش سوم از اندازه گیری ها با تصویربرداری دو و سه بعدی از ریشه های گیاهان شاخص های قطر طوقه، میانگین ضخامت تارهای ریشه، طول کل ریشه ها، بیشینه طول ریشه و سطح ریشه اندازه گیری شدند. سمیت بور موجب کاهش آب نسبی برگ، کاهش نسبت جرم به سطح برگ و کاهش معنی دار سطح ریشه در طی زمان شد. همچنین سمیت و کمبود عنصر بور موجب افزایش فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانی کاتالاز و آسکوربات پراکسیداز می شود و سمیت بور باعث افزایش میزان مالون دی آلدئید و پرولین شدند. تیمارهای خشکی شدید و متوسط نسبت به شاهد باعث افزایش سطح ریشه شدند. خشکی شدید و متوسط باعث افزایش طول کل ریشه شدند. تنش خشکی شدید باعث افزایش میزان نشت یونی، افزایش مالون دی آلدئید و پرولین شد. در شرایط خشکی شدید، کمبود بور در تمام سطوح خشکی موجب افزایش سطح ریشه در طی زمان شد.

کلمات کلیدی: آنزیم های آنتی اکسیدانی، سمیت بور، کمبود بور، تنش خشکی، تصویر برداری سه بعدی