مقایسه شاخص های خشكسالی مبتنی بر تبخیر و تعرق پتانسیل برای حوضه آبریز زاینده رود
تاریخ دفاع
مقطع تحصیلی
كارشناسی ارشد
گروه آموزشی
مهندسی آب
استاد
سیدسعید اسلامیان
خشکسالی یکی از مهم ترین بلاهای طبیعی است که اثرات ناشی از آن در بخشهای کشاورزی، اجتماعی، اقتصادی و منابع آب پدیدار میشود. برای پایش خشکسالی و اثرات آن شاخصهای مختلفی مورد استفاده قرار میگیرند. هدف از این مطالعه، پایش خشکسالی منطقه با شاخص بارش استاندارد شده(SPI)، شاخص استاندارد شده بارش-تبخیرتعرق پتانسیل(SPEI)، شاخص تقاضای تبخیری(EDDI)، شاخص پالمر(PDSI)وشاخص خشکسالی شناسایی مجموع (RDI)که همگی مبتنی بر تبخیر-تعرق پتانسیل بوده و پارامتر های بارش، دما، رطوبت نسبی، سرعت باد و تعداد ساعات آفتابی در محاسبه شاخصهای مذکور دخیل میباشند. پنج شاخص یادشده، در طول دوره آماری2016-1993 ودرایستگاه¬های هواشناسی اصفهان، شرق اصفهان،کبوترآباد، داران، شهرضا، نجف آباد و مبارکه محاسبه و مورد ارزیابی قرار گرفت. بعد از محاسبه شاخصهای مذکور و با استفاده از نقشه پهنهبندی، ایستگاههای مورد مطالعه از لحاظ این شاخصها مقایسه شدند و تداوم دورههای خشک و تر و شدت وقوع ترسالیها و خشکسالیها بررسی شدند و سپس با مدل رویکرد تاپسیس(TOPSIS)بر اساس مقدار بارش، تبخیر-تعرق پتانسیل، ارتفاع ایستگاه وقوع شدت خشکسالیها در سال های مختلف در ایستگاههای مذکور رتبهبندی شد. نتایج نشان داد که در ایستگاههایی که اقلیم خشک و نیمه خشک(مانند اصفهان، شرق اصفهان و شهرضا) دارند، وقوع خشکسالی(با توجه به رتبه بیشتر)درسال های متوالی بودهاست. نتایج مقایسه عملکرد شاخصها درایستگاههای یادشده با توجه به نقشه پهنهبندی، نشان داد که شدت وقوع خشکسالیها و ترسالیها در مناطقی که اقلیم خشک و نیمه خشک دارند، چندان چشمگیر نبوده اما در مناطقی با اقلیم مرطوب، نوسانات شدت وقوع خشکسالی و ترسالی بسیار زیاد است. نتایج حاکی ازآن است که در سال 2016 در همه ایستگاهها وقوع خشکسالی حاکم بوده است. پیشنهاد میشود به علت کارایی بالای روشTOPSISدر تعیین و رتبهبندی خشکسالیها، از پارامترهای جوی دیگرمثل بیلان آبی، رطوبت خاک و میزان آب سطحی و زیرزمینی استفاده نمود تا بتوان خشکسالیهای هیدرولوژیک و کشاورزی را تعیین و رتبهبندی کرد.
کلمات کلیدی:شاخص خشکسالی، نقشه پهنهبندی اقلیمی، مدل رویکرد تاپسیس، حوضه رودخانه زاینده¬رود، تبخیر-تعرق پتانسیل

