غلامرضا قربانی خراجی
مطالعه حاضر با هدف بررسی تاثیر جنسیت گوساله¬های جفت شده بر عملکرد گوساله¬های شیری هلشتاین و مقایسه پاسخها با عملکرد گوسالههای انفرادی، انجام شد. به این منظور 72 راس گوساله هلشتاین (36 گوساله ماده و 36 گوساله ماده) با میانگین وزن 58/38 کیلوگرم به فاصله 3 تا 5 روز بعد از تولد به صورت کاملا تصادفی با تیمار¬های 1) دو گوساله نر در یک جایگاه، 2) دو گوساله ماده در یک جایگاه، 3) یک گوساله نر و یک گوساله ماده در یک جایگاه، 4) جایگاه انفرادی (هم نر و هم ماده) با 18 گوساله در هر تیمار وارد طرح شدند. مصرف استارتر و اسکورهای سلامت به¬صورت روزانه، دمای مقعد و نرخ تنفس هفتهای یکبار ثبت شد. وزن بدن در ابتدا دوره و هر 10 روز یکبار و رشد اسکلتی در ابتدای آزمایش و روزهای شیرگیری و پایان دوره انجام شد. حدود یک هفته بعد از گروهبندی شدن تا زمان شیرگیری رفتار تمام گوسالهها در هر تیمار نیم ساعت (هر 2 دقیقه یکبار) بعد از شیر خوردن بهصورت یک روز در میان ثبت شد. در انتها تمام داده های جمع آوری شده توسط نرم افزار تجزیه و تحلیل آماریSAS با رویههای مناسب آنالیز گردیدند. براساس نتایج به دست آمده مصرف خوراک آغازین تیمار 1 در مقایسه با 4 معنیدار نشد و در تیمار2 در مقایسه با تیمار 4 تمایل به معنی داری داشت (06/0 p =) و تیمار3 در مقایسه با تیمار 4 تفاوت معنیداری مشاهده شد (01/ p <) که تیمار 3 بیش از 4 بود. وزن بدن در دوره قبل و بعد شیرگیری، میانگین افزایش وزن روزانه و بازده خوراک در هیچکدام از مقایسهها بین تیمارها معنی دار نشد. دمای مقعد و نرخ تنفس درمقایسه تیمار 1 با 4 تفاوت معنیداری مشاهده شد (01/0p <) که تیمار 4 بیش از 3 بود اما تیمار 2 در مقایسه با تیمار 1 تفاوت معنیداری نداشت. تیمار 3 در مقایسه با تیمار 4 دمای مقعد تفاوت معنیدار نداشت اما در نرخ تنفس تفاوت معنیدار بود (01/0 p < ) که تیمار 4 بیش از 3 بود. در بررسی اسکورهای سلامت تیمار 1 در مقایسه با تیمار 4 اسکور پوزه تفاوت معنیدار نشد اما اسکورهای گوش (05/0 p <) و چشم (01/0 p <) تفاوت معنیداری داشتند که اسکور گوش در تیمار 1 و اسکور چشم در تیمار 4 بیشتر بود و تیمار 2 در مقایسه با تیمار 4 اسکور گوش تفاوت معنیدار نداشت اما در اسکور پوزه (05/0 p <) و اسکور چشم (01/0 p <) تفاوت معنیدار بود که اسکور پوزه در تیمار 2 و اسکور چشم در تیمار 1 بیشتر بود. تیمار 3 در مقایسه با تیمار 4 در هیچکدام از اسکورهای سلامت تفاوت معنیداری مشاهده نشد. رفتارهای خوابیده نشخوار، ایستاده و نشخوار، لیسیدن اندام تناسلی ماده، لیسیدن بدن خود، لیسیدن بستر، خوابیده لیسیدن بستر، مجموع نشخوار و مجموع لیسیدنها بین هر 4 تیمار تفاوت معنیدار نداشتند و در خوابیده لیسیدن سطوح تمایل به معنی داری داشتند (06/0 p =) در مابقی رفتارها بین تیمارها تفاوت معنیدار مشاهده شد (05/0p <) که در تیمار 1 لیسیدن گوش، غلاف غضیب و دم از سایر گوسالهها بیشتر و دگرمکیدن کمتر بود. ایستادن، لیسیدن پستان و دگرمکیدن در تیمار 2 بیشتر بود. خوابیدن و خوابیده لیسیدن بدن در تیمار 3 از بقیه تیمارها بیشتر بود. لیسیدن پوزه، سطوح، خوابیده لیسیدن بدن خود و خوردن در تیمار4 بیشتر از سایر تیمارها بود. بهطور کلی تفاوت زیادی در رشد اسکلتی بین مقایسه تیمارها مشاهده نشد. بر اساس نتایج به دست آمده در مطالعه حاضر علیرغم اینکه مصرف خوراک بین تیمارها متفاوت بود اما بین تیمارها در وزن بدن، افزایش وزن روزانه و بازده خوراک تفاوت معنی داری مشاهده نشد. با توجه به اینکه مساحت جایگاه های جفتی و انفرادی یکی بود میتوان نتیجه گرفت در صورتی که جایگاه انفرادی بزرگتر باشد میتواند عمکرد بهتری داشته باشد. در مقایسه گوساله های جفتی، گوساله نر و ماده از نظر مصرف خوراک، رفتار خوابیدن و رفتار غیرتغذیهای بهتر بودند.کلمات کلیدی: جنسیت- جایگاه جفتی- عملکرد- گوسالهها

