یکی از ملزومات فضای سبز چمن‌ها هستند. چمن به عنوان مهمترین گیاه پوششی در فضاهای سبز استفاده می‌شوند که علاوه بر کارکردهای اکولوژیکی و زیباشناختی، بافت زمینه‌ی مناسبی برای کاشت دیگر گیاهان فضای سبز ایجاد می کند. در سالهای اخیر به دلیل تغییرات اقلیمی، گرمایش جهانی و افزایش جمعیت شهرنشینی حفظ و نگهداری چمن‌ها به دلیل کمبود شدید آب با چالش بزرگی روبرو است که این امر موجب سخت شدن مدیریت فضاهای چمن‌کاری شده گردید. بنابراین، راهکارهای مدیریتی در جهت بهبود تحمل به کم آبی در چمن ها و کاهش مصرف آب در چمن ها ضروریست. از جمله این راهکارها می تواند به استفاده از تنظیم‌کننده‌های رشد گیاهی و نیز حضور قارچ‌های اندوفایت اشاره نمود که در تعدیل تنش خشکی به گیاه کمک می‌کنند. تنظیم کننده‌های رشد از جمله ترینگزاپک‌اتیل نقش مؤثری در کاهش رشد در مدیریت چمن ایفا می‌کنند. همچنین حضور قارچ اندوفایت جنس Epichlo? در ارقام چمن می‌تواند به طور مؤثری تحمل به شرایط نامساعد محیطی را در گیاه میزبان بهبود ببخشد. لذا، پژوهش حاضر به منظور بررسی تأثیر تکی و توأم کندکننده رشد ترینگزاپک‌اتیل و حضورقارچ اندوفایت در افزایش تحمل به تنش خشکی گونه بومی چمانواش بلند انجام گرفت. این آزمایش به صورت فاکتوریل در چهار تکرار در شرایط گلخانه اجرا گردید. تیمارها شامل حضور قارچ اندوفایت در چمن (کلون حاوی و عاری از قارچ اندوفایت)، ترینگزاپک‌اتیل در دو سطح (شاهد و 95/1 میلی لیتر در لیتر) و تنش خشکی شامل دو سطح آبیاری نرمال و قطع کامل آبیاری بود. در طول آزمایش صفات مختلف رشدی، کیفی چمن، فیزیولوژیک و بیوشیمیایی در پاسخ به تنش خشکی مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که تنش خشکی سبب تغییرات مورفولوژیک، بیوشیمایی و کیفیت چمنی در گیاهان تحت تنش گردید. بااین وجود، پاسخ گیاهان حاوی و عاری از اندوفایت و گیاهان تیمار شده با ترینگزاپک اتیل به تنش خشکی متفاوت بود. کاربرد ترینگزاپک‌اتیل ضمن کاهش وزن تر اندام هوایی در شرایط بدون تنش سبب بهبود رشد ریشه و اندام هوایی و کاهش میزان خشکیدگی چمن، نشت یونی، میزان مالون‌دی‌آلدهید و پراکسیدهیدروژن در شرایط قطع کامل آبیاری در مقایسه با شاهد گردید. تیمار با ترینگزاپک‌اتیل سبب افزایش فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی در گیاه حاوی و عاری از اندوفایت تحت تنش خشکی گردید. بااین حال، میزان کاهش مالون دی الدهید و پراکسیدهیدروژن همچنین بهبود فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانی تحت تنش خشکی در گیاهان حاوی اندوفایت و تیمارشده با ترینگزاپک اتیل در مقایسه گیاهان عاری از اندوفایت بیشتر بود. حضور قارچ اندوفایت همچنین سبب افزایش بیومس گیاه میزبان در شرایط بدون تنش گردید و نیز موجب کاهش میزان شاخص های تنش از جمله میزان نشت یونی و مالون دی الدهید در گیاه میزبان شد. علاوه براین، تأثیر مثبت حضور قارچ اندوفایت بر گیاه میزبان با کاربرد ترینگزاپک‌اتیل بر میزان رشد ریشه و روز تا 90 درصد خشکیدگی در شرایط تنش خشکی افزایش یافت. براساس نتایج تجزیه به مولفهُ های اصلی، کیفیت ظاهری چمن، رنگ چمن و محتوای نسبی آب ارتباط منفی با شاخص های نشت یونی، میزان مالون دی الدهید، پراکسید هیدروژن و درصد خشکیدگی چمن داشتند و چمن های عاری از اندوفایت تیمار نشده در مجاورت بردارهای این شاخص ها قرار داشت که نشاندهنده تحمل کمتر به تنش خشکی در این چمن ها می باشد. همچنین، با توجه به اینکه گیاهان حاوی و عاری از اندوفایت تیمارشده با ترینگزاپک اتیل علاوه بر بالابودن فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانی و از کیفیت ظاهری و رشد ریشه بهتری در مقایسه با گیاهان تیمار نشده در شرایط تنش خشکی برخوردار بودند که احتمالا نشاندهنده تحمل بیشتر این نوع چمن‌ها در مقایسه با چمن‌های شاهد بود. براساس نتایج بدست آمده، کاربرد ترینگزاپک‌اتیل و حضور قارچ اندوفایت می‌تواند به طور مؤثری تحمل به خشکی و نیز برگشت پذیری را بعد از یک دوره تحمل تنش خشکی در گونه چمانواش بلند از طریق افزایش رشد ریشه و کاهش اثرات مخرب خشکی بر کیفیت و فیزیولوژیک چمن و نیز با افزایش فعالیت‌ آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی، بهبود ببخشد. در پایان، طبق نتایج این آزمایش، کاربرد ترینگزاپک‌اتیل برویژگی‌های تحمل به تنش خشکی چمانواش‌بلند حاوی قارچ اندوفایت اثر هم‌افزایی داشته و موجب شده که چمن حاوی قارچ اندوفایت مقاومت بیشتری نسبت به تنش خشکی داشته باشد. کلمات کلیدی: ترینگزاپک‌اتیل، تنش خشکی، چمانواش‌بلند، آنزیم¬های آنتی اکسیدان، قارچ اندوفایت