آبیاری سطحی یکی از قدیمی ترین روش های آبیاری است. یکی از مشکلات اصلی آبیاری سطحی یکسان نبودن فرصت نفوذ در طول مزرعه و درنتیجه غیریکنواخت بودن نیمرخ رطوبتی حاصله در زیر سطح خاک است که موجب کاهش راندمان می شود. هرچه طراحی آبیاری دقیق تر انجام شود راندمان و یکنواختی نیز افزایش خواهد یافت در این تحقیق یک مدل ریاضی برای تعیین ضریب یکنواختی در آبیاری جویچه ای ارائه شده است که بر مبنای آن می توان آبیاری جویچه ای را با حداکثر یکنواختی طراحی نمود. در این مدل ضریب یکنواختی به عنوان تابعی از دبی، طول، شیب، ضریب زبری و ضرایب معادله نفوذ می باشد که این مشخصه ها با هم ترکیب شده و تبدیل به سه پارامتر بی بعد شده است. برای تهیه این مدل، معادلات سنت - ونانت به ازای مقادیر مختلفی از مشخصات جویچه به صورت عددی در نرم افزار متلب حل شد. سپس عمق های نفوذ در طول جویچه و به دنبال آن ضریب یکنواختی محاسبه گردید. یک مدل غیرخطی بر روی این داده ها برازش داده شد که با استفاده از آن می توان ضریب یکنواختی را هم برای ارزیابی و هم برای طراحی آبیاری جویچه ای به دست آورد. برای تأیید این مدل از داده های مزرعه ای استفاده شد برای هر مزرعه ضریب یکنواختی اندازه گیری و با مدل خطی محاسبه و با هم مقایسه شد. متوسط خطا در این مزارع 4 درصد بود که نشان از دقت بسیار خوب مدل دارد. آنالیز حساسیت مدل نشان داد که ضریب یکنواختی بیشترین حساسیت را به ترتیب به: طول شیار، سرعت نفوذ نهایی، دبی ورودی به شیار و ضریب معادله نفوذ، ضریب معادله نفوذ، ضریب زبری مانینگ، شیب شیار داشت.
کلمات کلیدی: ضریب یکنواختی، آبیاری جویچه ای، معادلات سننت - ونانت، نفوذ، بهینه سازی