مسعود بهار
گیاه لوبیا (.Phaseolus vulgaris L ) به عنوان یک منبع پروتئینی ، نقش مهمی در رژیم غذایی انسان دارد و به این سبب کشت آن در همه کشورهای جهان و ایران متداول است. در بین بیماریهای معمول گیاه لوبیا، سه بیماری باکتریایی رایج شامل سوختگی معمولی لوبیا، Xanthomonas axonopodis pv. phaseoli (Xap)، پژمردگی باکتریایی لوبیا Curtobacterium flaccumfaciens pv. flaccumfaciens (Cff) و سوختگی هالهای لوبیا Pseudomonas savastonoi pv.phaseolicola ( ) از مهمترین بیماریهای بذرزاد محسوب میشوند که در سالهای اخیر خسارت زیادی به مزارع لوبیا در ایران وارد کردهاند. به دلیل یکسان بودن روند تولید و عرضه دانههای لوبیای مصرفی و بذری در ایران، امکان انتقال این بیمارگرهای باکتریایی از مناطق آلوده به سایر نواحی کشت لوبیا در کشور وجود دارد. بنابراین، کسب اطمینان از عدم آلودگی بذرهای لوبیای مورد کاشت به این باکتریهای بیمارگر، درجهت مدیریت سه بیماری سوختگی معمولی، پژمردگی و سوختگی هاله ای لوبیا ضروری است. به این لحاظ، دستیابی به یک روش سریع، کم هزینه و آسان برای ردیابی Xap، Cff و در بذرهای لوبیا، هدف اصلی این پژوهش در نظرگرفته شد. به این منظور، پس از تایید مشخصات مورفوژیکی، بیماریزایی، فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی، سه جدایه منتخب Xap58، Cff19 و 26 متعلق به پاتووارهای Xap، Cff و برای انجام آزمونهای ردیابی مولکولی باکتری از بذر به روش PCR انتخاب شدند. در مرحله اول، ازتکثیر قطعات مورد انتظار DNA این باکتریها به ترتیب با جفت آغازگرهای اختصاصی X4c/X4e (bp 730)، Cff-for2/Cff-rev4 (bp 306) و P5.1/P3.1 (bp 502) اطمینان حاصل شد. در مراحل بعد، با استفاده از روشهای رقیق کردن متوالی DNA باکتریایی و جفت آغازگرهای اختصاصی، به همراه آزمون شیب حرارتی ، غلظت ng/µl 20 از DNA، غلظت pmol 10 آغازگر و دمای اتصال C? 57 به عنوان مقادیر بهینه هر واکنش 20 میکرولیتری، برای تکثیر قطعات DNA مورد انتظار آزمون های PCR، duplex PCR و triplex PCR تعیین شد. با رقیق سازی متوالی سوسپانسیون cfu/ml 107جدایه های Xap58، Cff19 و 26 و سپس استخراج DNA از آنها به روش جوشانیدن و انجام آزمونهای PCR معلوم شد که هر سه جدایه در PCR انفرادی و همچنین duplex PCR با جفت آغازگرهای اختصاصی خود تا رقت 10-3 و triplex PCR تا رقت 1-10 قابلیت ردیابی دارند. در تعیین حساسیت آزمون های سه گانه PCR برای ردیابی باکتریها، ابتدا بذور لوبیا سفید به روش غوطه ور سازی در سوسپانسیونهای انفرادی، مخلوط دو به دو و سه تایی با جدایههای Xap58، Cff19 و 26 آلوده شدند. پس از خشک کردن بذور در معرض هوا ، در فواصل زمانی 0، 2، 4، 8، 16، 32، 64 و 128 روز ، دو بذر از هر تیمار در محیط Nutrient broth غوطه ور شدند و پس از نگهداری 18 ساعته روی شیکر با تکانش 150 دور در دقیقه در آزمایشگاه، DNA نمونهها از هر تیمار استخراج شد. نتایج واکنشهای PCR با این نمونهها نشان داد که با هر سه روش انفرادی، duplex PCR و triplex PCR، امکان ردیابی هر سه باکتری Xap58، Cff19 و 26 از روی بذرهای لوبیا حداقل تا 128 روز وجود دارد. با بررسی جزئیات بیشتر برای بهینه کردن این روش triplex PCR ، میتوان از این روش برای تعیین آلودگی بذرهای لوبیا استفاده نمود.کلمات کلیدی: سوختگی معمولی لوبیا، پژمردگی باکتریایی لوبیا، سوختگی هالهای لوبیا، ،duplex PCR،

