مصرف کودهای شیمیایی در سطح جهانی و همچنین در ایران به طور قابل توجهی افزایش یافته که در بعضی موارد منجر به بروز مشکلات جدی در زمینه آلودگی‌های زیست‌محیطی و سلامت انسان شده است. بنابراین، جایگزینی کودهای آلی به جای کودهای شیمیایی امری ضروری به نظر می‌رسد. استفاده از کودهای آلی در کشاورزی نه تنها موجب بهبودی ویژگی‌های شیمیایی حاصل‌خیزی خاک می‌شود، بلکه تأثیرات مثبتی بر ویژگی‌های فیزیکی خاک نیز دارد. منابع اصلی تأمین مواد آلی در خاک شامل فضولات دامی، بقایای گیاهی، لجن فاضلاب و کمپوست زباله‌های شهری هستند که امروزه با توجه به اهمیت کشاورزی ارگانیک بیشتر مورد توجه قرار گرفته‌اند. زیست توده‌ی حاصل از پسماندهای کشاورزی، علف‌ها، چوب‌ها، پسماندهای جنگلی و ضایعات جامد شهری، به عنوان منابع تجدیدپذیر، پایدار و مقرون به‌صرفه در صنایع تبدیلی لیگنوسلولزها به شمار می‌روند. آنزیم‌های سلولاز و زایلاناز، دو گروه عمده از آنزیم‌های هولوسلولازی هستند که هیدرولیز ترکیبات لیگنوسلولزی را به عهده دارند. قارچ‌های جنس Trichoderma، از بهترین منابع تولید کننده‌ی این آنزیم‌ها به شمار می‌روند. باگاس نیشکر بستر مناسبی برای تولید اسید هیومیک و انواع آنزیم‌ها از طریق فرایند تخمیر می‌باشد. در این تحقیق جهت تولید اسید هیومیک از باگاس نیشکر بعنوان پسماند بخش کشاورزی، از سیستم زیستی مبتنی بر آنزیم قارچ Trichoderma استفاده شد. جهت بررسی میزان فعالیت آنزیمی جدایه‌های قارچ Trichoderma و بررسی تاثیرات متقابل جدایه‌های منتخب 210 جدایه مورد بررسی قرار گرفت. آنالیزهای کیفی نشان داد که این جدایه‌ها دارای فعالیت سلولاز و زایلاناز بالای90% بودند. آنالیزهای کمی نشان داد، آنزیم زایلاناز جدایه‌های T7-7 و M55-2 به ترتیب U/mL86/1 و U/mL78/1 و آنزیم سلولاز جدایه‌های GL67-2 و T5-3 به ترتیب U/mL 528/0وU/mL 526/0 بود. سویه GL93 باU/mL 052/0 آنزیم زایلاناز و U/mL 002/0 آنزیم سلولاز حداقل میزان فعالیت آنزیم را داشت. یافته‌ها نشان داد که جدایه‌های Trichoderma با توان تولید آنزیم‌های سلولاز و زایلانار بر بستر باگاس نیشکر، می‌تواند در فرایند زیستی تولید اسید هیومیک اثر بخشی مثبتی داشته باشند. از سویه‌های منتخب جهت استخراج اسید هیومیک استفاده شد. نتایج نشان داد تیمار تلقیح شده با سویه GL67-2 در 7pH= بیشترین میزان اسیدهیومیک را در بازه 28 روزه نسبت به نمونه کنترل تولید کرده است. کیفیت نمونه‌های اسیدهیومیک استخراج شده و مقایسه آن‌ها با نمونه تجاری به کمک طیف سنجی مادون قرمز(FTIR)، تصویر نگاری میکروسکوپ الکترونی و آنالیز عنصری بررسی شد. طیف جذبی مادون قرمز نمونه‌های استخراج شده تطابق خوبی با نمونه تجاری نشان داد. کلمات کلیدی: اسیدهیومیک، تریکودرما، لیگنوسلولز، سلولاز و زایلاناز.