این پژوهش با هدف بررسی اثر شیوه های مدیریتی دوره خشک بر تغییرات متابولیت های خونی در دوره پیرامون زایش و ارتباط آن با سلامت دام در گاوداری های اصفهان طراحی و اجرا شد. این آزمایش در قالب داده برداری از فراسنجه های مختلف از جمله مقدار شیر، ترکیبات شیر، نمره وضعیت بدنی، فراسنجه های خونی، طول دوره خشکی و بررسی ارتباط بین این داده ها با بیماری های پس از زایش و حذف شصت روز پس از زایش اجرا شد. در سه مزرعه گاو شیری شامل 1) مزرعه اول با روش خشکی ناگهانی 2) مزرعه دوم با روش خشکی تدریجی سه روزه 3) مزرعه سوم با روش خشکی تدریجی شش روزه بودند. مقدار تولید شیر ماه آخر دوره شیردهی، مقدار تولید شیر وعده آخر پیش از خشکی، ترکیبات شیر وعده آخر برای هر گاو ثبت شدند. در ادامه در سه مرحله پیش از خشکی، انتظار زایمان و تازه زا نمره وضعیت بدنی دام ها ثبت شد. همچنین در چهار مرحله پیش از خشکی، یک روز پس از خشکی، پنج روز پیش از زایش و چهار روز پس از زایش از سیاهرگ دمی گاوها نمونه خون گرفته شد و به آزمایشگاه ارسال شد. و تا شصت روز پس از زایش گاوها اطلاعات مربوط به بیماری ها و حذف گاوها ثبت شد. نتایج به دست آمده نشان داد شرایط مدیریتی دوره خشک در مزرعه دوم با کاهش جفت ماندگی و متریت (01/0P<) ارتباط دارد. کاهش طول دوره خشک به زیر 45 روز با افزایش جفت ماندگی و متریت (05/0P<) ارتباط دارد. گاوهایی که نمره وضعیت بدنی پیش از خشک آن ها زیر 3 بود جفت ماندگی پایین تری (05/0P<) داشتند. گاوهایی که پیش از خشکی سلول های بدنی بالای 500 هزار واحد داشتند جفت ماندگی در آن ها افزایش(01/0P<) یافت. گاوهایی که پیش از خشکی تولید شیر زیر 20 کیلو داشتند بیشتر مبتلا به جفت ماندگی و حذف(05/0P<) شدند همچنین گاوهایی که پیش از خشکی تولید شیر بالای 30 کیلوگرم داشتند بیشتر به ورم پستان (05/0P<) مبتلا شدند. پژوهش حاظر نشان داد گاوهایی که در فرآیند مدیریت پیش از خشکی نمره وضعیت بدنی زیر 3 و شمار سلول بدنی زیر 500هزار واحد و تولید شیر زیر 30 کیلوگرم داشتند کمتر به بیماری های متابولیک پس از زایش مبتلا شدند.
کلمات کلیدی: مدیریت دوره خشک، نمره وضعیت بدنی، شمار سلول های بدنی، فراسنجه خونی، بیماری های متابولیک