محرومیت مهم‌ترین عامل نابودکننده سرمایه انسانی جوامع است. لذا، کشورهای مختلف جهان طرح‌ها و برنامه‌های گوناگونی را در راستای مقابله با آن ترتیب داده‌اند. اولین گام برای مقابله با محرومیت بعد از انقلاب اسلامی در ایران، تأسیس جهاد سازندگی بود. این نهاد بعد از دو دهه فعالیت منحل، و البته تبدیل به منبع الهامی برای شکل‌گیری گروه‌های جهادی در ایران شد. امروزه حرکت‌های جهادی با تجربه بیش از دو دهه حضور و فعالیت در حوزه محرومیت‌زدایی، تبدیل به یک ظرفیت ارزشمند در ایران شده است. اگرچه پژوهش‌های انجام شده توانسته‌اند نتایج مثبت فعالیت‌های جهادی را نشان دهند، اما آسیب‌های مهمی نیز در این الگو‌ دیده می‌شود. این آسیب‌ها، کارآمدی این الگو را به چالش کشیده است. لذا شناسایی آسیب‌های مذکور و تلاش برای رفع آن ضروری است. این پژوهش کاربردی با استفاده از روش توصیفی تحلیلی به بررسی آسیب‌ها و راهکارهای اصلاحی الگوی فعالیت جهادی در ایران می‌پردازد. روش تحقیق به صورت آمیخته کیفی کمی است. در بخش کیفی، از طریق مصاحبه با خبرگان این حوزه به شناسایی الگوی غالب در فعالیت گروه‌های جهادی و آسیب‌‌های موجود در هر مرحله از آن پرداخته شده است. در بخش کمی، نتایج بخش کیفی با استفاده از یک نمونه آماری 90 نفری از روستاییان شهرستان قلعه گنج استان کرمان، تطبیق‌سنجی شده‌اند. نتایج تحقیق نشان داد که آسیب‌های فعالیت‌های جهادی را می‌توان در قالب 11 مرحله دسته‌بندی نمود. همچنین 15 مورد از 47 آسیب شناسایی شده و نیز تمامی راهکارها، توسط نمونه روستاییان تطبیق گردیدند. از جمله مهم‌ترین آسیب‌های شناسایی شده در الگوی فعالیت گروه‌های جهادی می‌توان به این موارد اشاره نمود: دوگانگی بین فعالیت جهادی و شغل افراد و عدم کسب درآمد از قِبَل فعالیت جهادی، اولویت وجه انسان‌سازی و رشد فردی نسبت به وجه پیشرفت روستا، پیگیری ماموریت احسان به جای ماموریت عدالت، ضعف در مشارکت با مردم محلی، قالب اردویی و کوتاه‌مدت فعالیت‌ها و عدم تخصص جهادگران اشاره کرد. همچنین بازتعریف ماهیت و ماموریت گروه‌های جهادی در دو قالب گروه‌های جهادی مستقر و تخصص‌محور، قرارگیری مشاوران متخصص در کنار گروه‌ها، مشارکت اقتصادی گروه‌های جهادی با روستاییان در قالب ایجاد تعاونی‌های مشترک، ایجاد شبکه گروه‌های جهادی و سازوکاری برای هم‌افزایی و انتقال تجارب بین آنها از کلیدی‌ترین راهکارهای ارائه شده برای بهینه‌سازی الگوی فعالیت گروه‌های جهادی است. نتایج تحلیل عاملی نشان داد که 5 عامل «خلأ دانش شناسایی و تحلیل»، «خطا در رویکردها»، «نقص در ابزارها»، «انگیزش و الگوسازی نادرست» و «ساختار ناکارآمد» می‌توانند 63 درصد واریانس متغیر وابسته آسیب‌های الگوی فعالیت جهادی را تبیین نمایند. کلمات کلیدی: گروه‌های جهادی، محرومیت، آسیب، راهکار، قلعه‌گنج