سبب شناسی پوسیدگی های باكتریایی پس از برداشت سوخ های پیاز در اصفهان
تاریخ دفاع
مقطع تحصیلی
كارشناسی ارشد
گروه آموزشی
گیاهپزشكی
استاد
مسعود بهار
پیاز یکی از مهمترین محصولات سبزی است که در رژیم غذایی روزانه مردم نقش اساسی دارد و تولید زیادی در دنیا و ایران دارد. بیش از نیمی از تولید پیاز برای برای مصارف خارج از فصل رویش، ماه ها در انبارها نگهداری می شود و به تدریج در معرض فروش قرار می گیرد. طی انبار مانی پیاز، بیماری های متعدد قارچی و باکتریایی باعث پوسیدگی سوخ- های پیاز انبار می شوند. به غیر از بیماری های قارچی ، عوامل بیمارگر باکتریایی متعددی از جنس های Pseudomonas، Burkholderia و Entrobacter در پوسیدگی سوخ های پس از برداشت پیاز دخالت دارند. در سال های اخیر یک نوع بیماری با علائم آبسوختگی و پوسیدگی فلس های حاشیه ای در پیازهای عرضه شده به بازار مشاهده شد که در طولانی مدت، پوسیدگی زرد و خاکستری یا قهوه ای روشنی در آنها ظاهر می شود، ولی قسمت بیرونی سوخ سالم بنظر می رسد. به منظور سبب شناسی بیماری، طی سال های 1401-1400، نمونه هایی از این پیازهای مبتلا به آبسوختگی و پوسیدگی فلس- های پیاز از سبزی فروشی های اصفهان و خمینی شهر جمع آوری شد. از کشت نمونه ها، به طور متوالی سه نوع باکتری غالب با کلنی های زرد رنگ، برآمده با حاشیه صاف، حاشیه نامنظم و سطح چروکیده و همچنین نیمرویی با حاشیه روان جداسازی شد. در آزمون های بیماریزایی،باکتری های با کلنی زرد علایمی در فلس و سوخ پیاز نشان ندادند و از ادامه آزمایشات حذف شدند. در مقابل، باکتری های با کلنی چروکیده و غیر فلورسنت در محیط King´B (گروه I) و نیز گروه دیگر با کلنی فلورسنت،نیمرویی و حاشیه روان (گروه II) طی مدت یک هفته در فلس ها و سوخ پیاز به ترتیب آبسوختگی و پوسیدگی ایجاد کردند. آزمایش های تعیین خصوصیات بیوشیمیایی و انگشت نگاری ژنتیکی جدایه ها با آغازگرهای BOXIR و ERIC1R/ERIC2F تعلق این جدایه ها به دو گروه متفاوت را تایید نمود ولی امکان تشخیص دقیق جنس یا گونه این جدایه ها فراهم نشد. در آزمون PCR جدایه ها با جفت آغازگرهای اختصاصی جنس باکتریایی، اعضای گروه I با جفت آغازگرBUR3/BUR4 اختصاصی جنس Burkholderia . ، یک باند bp ??? تکثیر کردند و معلوم شدکه متعلق به جنس Burkholderia هستند. اعضای گروه II با آغازگرهای جنس های مختلف باند DNA تولید نکردند، ولی یک باند bp ??? با جفت آغازگر اختصاصی Pseudomonas . (PA-GS-F/PA-GS-R)، تکثیر نمودندکه توالی نوکلئوتیدی آن با قسمتی از ناحیه 16S rDNA استرین های Pseudomonas aeruginosa در حد 99% شبیه بود. این جدایه های باکتریایی با جفت آغازگر اختصاصی جنس P. aeruginosa (PA-SS-F/PA-SS-R) نیز یک باند bp 956 تولید کردند. توالی یابی این قطعه DNA نیز نشان داد که این جدایه ها در حد %28/99 به گونه P. aeruginosa شباهت دارند. انگشت نگاری ژنتیکی جدایه های گروه II با جدایه های بیمارستانی P. aeruginosa در آزمون rep-PCR نشان دادکه به رغم وجود باندهای مشترک بین جدایه های پیاز و بیمارستانی، پروفیل DNA تکثیر شده آنها کاملا شبیه به هم نیستند. نتایج آزمایشات آنتی بیوگرام نیز نشان داد که جدایه های منتخب پیاز و بیمارستانی P.aeruginosa در اصفهان از نظر مقاومت به آنتی بیوتیک ها اختلافاتی دارند. شناسایی بیمارگر فرصت طلب بیمارستانی و عامل عفونت انسانی و حیوانی به عنوان یکی از عوامل آبسوختگی و پوسیدگی پیازقابل چشم پوشی نیست.احتمالا استفاده از شبکه فاضلاب برای آبیاری مزارع در سال های اخیر، به دلیل کم آبی در استان اصفهان، می تواند موجبات این نگرانی های بهداشتی و اجتماعی را فراهم کند.
کلمات کلیدی: بیماری آبسوختگی پیاز، rep-PCR ،Pseduomonas aeruginosa ، Burkholderia

