بررسی عملكرد ذرت علوفه ای، نیتروژن جذب شده توسط گیاه و نیتروژن باقیمانده در خاك در دو سیستم آبیاری قطره ای سطحی و زیر سطحی
تاریخ دفاع
مقطع تحصیلی
كارشناسی ارشد
گروه آموزشی
مهندسی آب
استاد
مهدی قیصری
مناطق خشک و نیمه خشک جهان به دلیل کمبود بارندگی و دمای زیاد همواره با کمبود آب مواجه بوده اند. کشور ایران با چالش های متعددی در زمینه کمبود آب مواجه است. در مناطق خشک که سیستم کشاورزی آن وابسته به آبیاری است، حفظ کیفیت خاک و آب زیرزمینی اهمیت بسیار زیادی دارد. آبیاری قطرهای یک اولویت درروش آبیاری در مناطق خشک و نیمهخشک محسوب میشود زیرا شرایط را برای کاربرد مؤثر و اقتصادی آب و مواد مغذی فراهم مینمایند. هدف از این پژوهش بررسی اثر سطوح مختلف مدیریت کودی (نیتروژن، آهن و روی) و آب بر زیست¬توده ذرت علوفه¬ای، جذب نیتروژن ذرت و نیتروژن نیتراتی باقی¬مانده در نیم¬رخ خاک تحت سیستم آبیاری قطرهای زیرسطحی و سطحی است. تحقیق در دو سال 1398 و 1399 در مزرعه پژوهشی دانشگاه صنعتی اصفهان اجرا شد. سال اول سطوح آبیاری شامل دو سطح آبیاری (یک سطح آبیاری کامل و یک سطح کم¬آبیاری متوسط) و سال دوم شامل سه سطح آبیاری ( یک سطح آبیاری کامل و دو سطح کم¬آبیاری متوسط و ملایم) بود. در هر دو سیستم آبیاری، تیمارهای سطوح کودی شامل کاربرد 150 کیلوگرم نیتروژن در هکتار در سه تقسیط (S3FZ0)، کاربرد 150 کیلوگرم نیتروژن در هکتار در نه تقسیط (S9FZ0)، کاربرد 150 کیلوگرم نیتروژن در هکتار در سه تقسیط و کاربرد کلات آهن و روی (S3FZ1) و کاربرد 150 کیلوگرم نیتروژن در هکتار در نه تقسیط و کاربرد کلات آهن و روی (S9FZ1) بود. تیمارهای آزمایشی به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک¬های کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شد. شاخص¬های اندازه¬گیری شده شامل زیست¬توده اندام هوایی، نیتروژن نیتراتی اولیه و نهایی خاک و نیتروژن برداشت شده توسط گیاه در زمان برداشت علوفه بودند. مدیریت آبیاری براساس محاسبه تبخیر و تعرق گیاه با استفاده از رابطه فائو پنمن مانتیث، و همینطور اندازه¬گیری رطوبت خاک با استفاده از تانسیومتر و اوگر بود. اثر بر هم کنش سه¬گانه سیستم آبیاری، سطوح آبیاری و تقسیط نیتروژن بر زیست¬توده (P < 0.01) نیتروژن جذب شده توسط گیاه (P < 0.01) و بهره¬وری نیتروژن (P < 0.01) در دو سال معنی¬دار بود. به طور متوسط در دو سال، بیش¬ترین مقدار زیست¬توده، نیتروژن برداشت شده و بهره-وری نیتروژن به ترتیب 25350 کیلوگرم در هکتار، 316 کیلوگرم در هکتار و 75 درصد مربوط به سایت زیرسطحی، سطح آبیاری کامل و سه تقسیط نیتروژن بود. طبق نتایج تجزیه واریانس، اثر میزان نیتروژن نیتراتی باقی¬مانده در لایه¬های مختلف نیمرخ خاک(P < 0.01) و اثر سه گانه تقسیط نیتروژن،کلات آهن و روی و عمق بر نیتروژن باقی مانده خاک (P < 0.01) در هر دو سال معنی¬دار بود. بیش¬ترین مقدار نیتروژن نیتراتی باقی¬مانده در خاک، مربوط به عمق صفر تا 20 سانتی¬متری خاک با میانگین 94 کیلوگرم در هکتار در دو سال بود. با توجه به مقادیر کم نیتروژن نیتراتی باقی¬مانده در عمق خاک و عدم آبشویی نیترات در تیمار آبیاری کامل ، در مقایسه با تیمارهای کم آبیاری، آبیاری قطره¬ای ذرت در شرایط آبیاری کامل توصیه می¬گردد.
کلمات کلیدی : کم آبیاری، آبیاری قطره¬ای، کود نیتروژن، تقسیط نیتروژن، ذرت سیلویی، نیتروژن خاک

