القا و تولید ریشه مویین در زرین گیاه (Dracocephalum kotschyi Boiss) به عنوان یکی از تکنیک¬های کشت بافتی و زیست¬محیطی جهت تولید رزمارینیک اسید، مهم¬ترین متابویت ثانویه این گیاه که به دلیل فعالیت¬های آنتی¬اکسیدانی و ضد سرطانی شناخته شده است، مورد بررسی قرار گرفت. به همین منظور آزمایشی در قالب طرح کاملا تصادفی در چهار تکرار به صورت کشت درون شیشه¬ای طراحی گردید. بهترین سویه اگروباکتریوم رایزوژنز از میان سویه¬های MSU، A7 و A4-N از برگ¬های چهار هفته¬ای زرینگیاه و بهترین سن برگ جهت تلقیح با باکتری، از گیاهچه¬های دو هفته¬ای، سه هفته¬ای و چهار هفته‌ای انتخاب شدند. مناسب¬ترین محیط کشت در مرحله هم¬کشتی و پس از هم¬کشتی به منظور القا و تولید ریشه مویین از محیط کشت¬های MS و MS فاقد ترکیبات حاوی عناصر پرمصرف (NH4NO3، KNO3، CaCl2 و KH2PO4) و حاوی آمینواسید ال-گلوتامین به غلظت 1/0 گرم بر لیتر در مرحله هم¬کشتی و محیط کشت¬های MS و MS حاوی ال-گلوتامین در مرحله پس از هم¬کشتی نیز تعیین گردید. نتایج نشان داد، تولید ریشه مویین از این گیاه به نوع سویه، سن برگ و نوع محیط کشت بستگی دارد. در حالی که نوع سویه وسن برگ تاثیری بر روی طول ریشه تشکیل شده ندارند. بیش¬ترین درصد ریشه¬زایی به هنگام استفاده از سویه MSU (%90)، برگ چهار هفته¬ایی (28/82 درصد) و محیط کشت MS فاقد ترکیبات پرمصرف و حاوی ال-گلوتامین در مرحله هم¬کشتی و محیط کشت MS حاوی ال-گلوتامین در مرحله پس از هم¬کشتی (78/75 درصد) مشاهده شد. تراریختگی ریشه¬های مویین تشکیل شده نیز از طریق واکنش زنجیره¬ای پلی¬مراز و به وسیله آغازگرهای ژن¬های rolC، virD و aux1 تایید شد. در این پژوهش جهت افزایش تولید رزمارینیک اسید، لاین¬های ریشه مویین زرین گیاه تحت تیمار 100 میکرومولار متیل جاسمونات در مدت زمان 48 ساعت قرار گرفت. مقدار رزمارینیک اسید در هر یک از لاین¬ها نسبت به لاین شاهد بعد از گذشت 48 ساعت به صورت معنی-داری افزایش یافت، به طوری که در لاین L7 مقدار آن 28/6 برابر لاین شاهد گزارش شد. بررسی بیان ژن PAL در هر یک از لاین¬های ریشه مویین بعد از گذشت 6، 12، 24 و 48 ساعت از افزودن السیتور نشان داد که بیان این ژن بعد از گذشت 6 و 12 ساعت به صورت معنی¬داری افزایش پیدا کرد. بیش¬ترین تاثیر الیسیتور متیل جاسمونات بر روی بیان ژن PAL در هر یک از لاین¬ها بعد از گذشت 12 ساعت مشاهده شد، به طوری که در لاین L7 مقدار آن، 63/20 برابر نسبت به لاین کنترل افزایش یافت. استفاده از کشت ریشه مویین زرین گیاه و القای ریشه¬های مویین با الیسیتور متیل جاسمونات در افزایش تولید رزمارینیک اسید و بیان یکی از ژن¬های کلیدی مسیر بیوسنتزی آن موثر بوده است. کلمات کلیدی: اگروباکتریوم رایزوژنز، السیتور، متیل جاسمونات، ریشه مویین، ژن PAL