گل رز (Rosa spp.) یكی از مهم ترین گیاهان زینتی به شمار می رود كه پرورش و تولید آن در شرایط محدودیت منابع آبی و افزایش هزینه نهاده های كشاورزی، نیازمند استفاده از راهكارهای نوین و كارآمد است. تنش كم آبی یكی از چالش های اساسی در كاهش كیفیت و ماندگاری پس از برداشت گل های شاخه بریده است. بهره گیری از باكتری های محرك رشد گیاه (PGPR) رویكردی نوین و زیست سازگار جهت تعدیل اثرات تنش های محیطی و بهبود عملكرد گیاهان به شمار می رود. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی خصوصیات مورفو-فیزیولوژیك، بیوشیمیایی و پس از برداشت دو رقم گل رز خوشه ای در پاسخ به تلقیح با جدایه های بومی باكتریایی تحت رژیم های مختلف آبیاری در گلخانه تخصصی رز دانشكده كشاورزی دانشگاه صنعتی اصفهان انجام پذیرفت. آزمایش به صورت فاكتوریل اسپلیت پلات در قالب طرح كاملا تصادفی اجرا گردید و فاكتورهای آزمایش شامل رژیم های مختلف آبیاری كامل و كم آبیاری، كاربرد باكتری های Pseudomonas brassicacearum NBT507 وEnterobacter xiangfangensis NBT508 به صورت منفرد و تركیب دوگانه و دو رقم شاین و تانجا بود. نتایج نشان داد تلقیح گیاهان با باكتری های محرك رشد، به ویژه در تیمار تركیب دو باكتری، موجب افزایش معنی دار در رشد رویشی، شاخص های فیزیولوژیك، بیوشیمیایی و عملكرد گل در مقایسه با شاهد گردید. اگرچه كم آبیاری منجر به كاهش شاخص های رشدی از جمله تعداد شاخه گلدهنده و تعداد غنچه شد، اما كاربرد تلقیح باكتریایی، به ویژه در حالت تلقیح دوگانه، توانست با موفقیت اثرات بازدارنده كم آبی را تعدیل نموده و منجر به بهبود تعداد، وزن تر و خشك و ارتفاع شاخه گلدهنده و عملكرد زایشی گیاه نسبت به شاهد شود. رقم تانجا با حفظ پایداری غشای سلولی (عدم افزایش معنی دار شاخص مالون دی الدهید) و محتوای پروتئین محلول، مقاومت ذاتی بالاتری به محدودیت رطوبتی داشت. در مقابل، رقم شاین اگرچه حساسیت بیشتری به كم آبی نشان داد، اما پاسخ پذیری قابل توجهی به تیمارهای زیستی ارائه نمود. ارزیابی های بیوشیمیایی نشان داد كه كاربرد باكتری ها، به ویژه در تركیب دوگانه، از تجمع مازاد نشانگرهای تنش مانند پرولین جلوگیری كرده و با حفظ ظرفیت بالای آنتی اكسیدانی، نیاز گیاه به صرف انرژی متابولیك جهت دفاع را كاهش داد. در مرحله پس از برداشت، تلقیح با انتروباكتر با مهار موفقیت آمیز تولید هورمون اتیلن همراه بود كه در ادامه مانع از انسداد آوندی در ساقه گل ها گردید. این سازوكار منجر به حفظ پویایی مصرف آب در دوره پس از برداشت، جلوگیری از كاهش زودهنگام وزن تر نسبی و در نهایت افزایش عمر گلجای شد. در كل تیمارهای باكتریایی توانستند صفات كلیدی را حتی در تیمار كم آبیاری بهبود دهند. افزون بر این، آزمون های بیوشیمیایی مربوط به باكتری ها و پایش جمعیت ریزوسفری، استقرار موفق و عدم بیماری زایی این جدایه ها را به اثبات رساند. به طور كلی، یافته های این پژوهش تأیید می كند كه كاربرد همزمان این سویه های باكتریایی ابزاری كارآمد و اقتصادی جهت مدیریت پایدار، جبران خسارات ناشی از كم آبیاری و ارتقای كیفیت پس از برداشت گل رز در سیستم های نوین پرورش گیاه و شرایط كشت بدون خاك می باشد.