این تحقیق با هدف ارزیابی اثرات برهمكنش سطوح مختلف شوری و تغذیه فسفر و تلقیح با چهار گونه باكتری جنس Bacillus بر صفات فیزیولوژیك و رشدی كینوا رقم صدوق در سال 1402 در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه صنعتی اصفهان به صورت فاكتوریل در قالب طرح بلوك های كامل تصادفی با سه تكرار انجام شد. در این آزمایش اثرات تلقیح گیاهان با چهار گونه باكتری از جنس باسیلوس شامل Bacillus amyloliquefaciens، B. pumilus، B. subtilis، B. megaterium در دو سطح فسفر در خاك گلدان (صفر و 150 میلی گرم بر كیلوگرم سوپرفسفات تریپل) و دو سطح شوری آب آبیاری با هدایت الكتریكی 2 و 8 دسی زیمنس بر متر مورد بررسی قرار گرفت. در این مطالعه غلظت فسفر، سدیم و پتاسیم در برگ، كارایی فتوشیمیایی فتوسیستم II، ظرفیت آنتی اكسیدانی كل، محتوای نسبی آب برگ، محتوای كلروفیل، كارتنوئید، پرولین، كربوهیدرات های محلول و مالون دی آلدئید، سطح برگ، وزن خشك اندام هوائی و ریشه و وزن دانه در بوته اندازه گیری و نسبت پتاسیم به سدیم و وزن خشك اندام هوایی به ریشه محاسبه گردید. در اثر شوری در غالب موارد غلظت فسفر، پتاسیم و نسبت غلظت پتاسیم به سدیم، كارایی فتوشیمیایی فتوسیستم II، محتوای نسبی آب برگ، محتوای كلروفیل و كارتنوئید، سطح برگ، وزن خشك اندام هوائی و ریشه و وزن دانه در بوته كاهش ولی غلظت سدیم، پرولین، كربوهیدرات های محلول و ظرفیت آنتی اكسیدانی كل افزایش یافت. بر اساس میزان تغییرات عملكرد بیوماس (وزن خشك اندام هوایی)، عملكرد دانه (وزن دانه در بوته) و وزن خشك ریشه، صرف نظر از سطح فسفر در خاك، میزان تحمل به شوری در گیاهان تلقیح شده به ترتیب با گونه های باكتری B. megaterium و B. pumilus در مقایسه با دو گونه دیگر مورد مطالعه بیشتر بود. میزان و جهت تاثیر كاربرد فسفر بر خصوصیات رشدی گیاه به سطح شوری و نوع باكتری تلقیح شده بستگی داشت. بیشترین تاثیر مثبت كود فسفره بر عملكرد بیوماس در شرایط غیر شور در گیاهان تلقیح شده با گونه باكتری B. pumilus و در شرایط شور در گیاهان تلقیح شده با گونه B. subtilis ولی بیشترین تاثیر مثبت بر عملكرد دانه در هر دو شرایط غیرشور و شور در گیاهان تلقیح شده با گونه B. megaterium بدست آمد. بیشترین مقادیر بیوماس گیاه و عملكرد دانه بدست آمده در هر دو شرایط غیر شور و شور در گیاهان تلقیح شده با باكتری B. pumilus مشاهده شد. نتایج این آزمایش نشان داد كه تلقیح با گونه های باكتری جنس Bacillus از طریق تقویت جذب عناصر غذائی، سیستم آنتی اكسیدانی و فتوسنتزی می توانند منجر به بهبود رشد و نمو گیاه كینوا در هر دو شرایط تنش شوری و كم نهاده گردد و به مدیریت پایدارتر تولید این گیاه كمك كند.

كلمات كلیدی: تنش شوری، باكتری های محرك رشد، كود فسفره، غلظت عناصر، كارایی فتوسیستم II، ظرفیت آنتی اكسیدانی، تنش اكسیداتیو،