گل رز (Rosa hybrida) یکی از مهم ترین گیاهان زینتی جهان است که تولید پایدار آن در شرایط محدودیت منابع آب و افزایش هزینه نهاده های شیمیایی، نیازمند استفاده از راهکارهای زیستی کارآمد است. در این پژوهش، به منظور بررسی تأثیر سطوح مختلف باکتری های محرک رشد گیاه و تغذیه بر عملکرد، کیفیت و بهره وری مصرف آب و کود در گیاه رز خوشه ای شاخه بریده، آزمایشی در سیستم کشت بدون خاک و به صورت فاکتوریل اسپلیت در قالب طرح کاملا تصادفی اجرا شد. تیمارها شامل دو رقم مختلف گل رز خوشه ای تانجا و شاین، تلقیح با باکتری های Pseudomonas brassicacearum NBT507 وEnterobacter xiangfangensis NBT508 به صورت منفرد و ترکیبی، در کنار دو سطح مختلف محلول دهی با دبی های 5/0 و 7/0 لیتر بر ساعت بودند. صفات مورفولوژیک، فیزیولوژیک و پس از برداشت شامل ارتفاع ساقه گل دهنده، تعداد گل، کلروفیل، غلظت عناصر بافت، نرخ فتوسنتز، هدایت روزنه ای، کارایی مصرف آب، ویژگی های روزنه، میزان اتیلن تولیدی و عمر پس از برداشت مورد اندازه گیری قرار گرفت. نتایج نشان داد تلقیح گیاهان با باکتری های محرک رشد، به ویژه در تیمار ترکیبی دو باکتری، موجب افزایش معنی دار در رشد رویشی، شاخص های فیزیولوژیک و عملکرد گل در مقایسه با شاهد گردید. نتایج پژوهش نشان داد تلقیح با باکتری های محرک رشد تعداد گلچه را 42/21 درصد نسبت به شاهد افزایش داد. بالا ترین میانگین کارایی مصرف آب در تیمار تلقیح دوگانه باکتریایی به دست آمد که نسبت به شاهد بدون تلقیح افزایش 68/35 درصدی و نسبت به تیمار کم آبیاری به تنهایی افزایش 56/32 درصدی را نشان داد. آهن که یکی از عناصر کلیدی در گل های شاخه بریده است در اثر تلقیح دوگانه باکتری افزایش 77/35 درصدی را نشان داد و استفاده از این باکتری های محرک رشد موجب کاهش معنی دار تولید اتیلن و در نهایت افزایش عمر پس از برداشت شد. همچنین، کاربرد باکتری ها در شرایط آبیاری و تغذیه محدود توانست کارایی مصرف آب و کود را به طور قابل توجهی افزایش دهد، به گونه ای که کاهش نهاده ها تأثیر منفی بر عملکرد نداشت. به طور کلی، نتایج این تحقیق نشان می دهد که استفاده همزمان از باکتری های سودوموناس و انتروباکتر می تواند به عنوان رویکردی زیستی و پایدار در مدیریت تغذیه و آبیاری، موجب بهبود عملکرد و صرفه جویی در مصرف منابع در تولید گل رز در سیستم های کشت بدون خاک گردد.
کلمات کلیدی: رز شاخه بریده، کم آبیاری، باکتری محرک رشد گیاه، کشت بدون خاک، کارایی مصرف آب