توسعه شهری و افزایش سطوح غیرقابل نفوذ منجر به تشدید آلودگی رواناب های سطحی شده است. در این پژوهش، به منظور بررسی بار آلاینده ها، شش رویداد بارندگی در منطقه 22 تهران پایش شد و غلظت میانگین رویداد (EMC) برای جامدات معلق کل (TSS) و فلزات سنگین شامل سرب (Pb)، روی (Zn)، مس (Cu)، کادمیوم (Cd)، کروم (Cr)، جیوه (Hg)، آهن (Fe) و آرسنیک (As) در چهار نوع کاربری اصلی (مسکونی، تجاری، صنعتی و ترافیکی) اندازه گیری گردید. نتایج نشان داد میانگین غلظت TSS در رواناب ترافیکی بیشترین مقدار (360 میلی گرم بر لیتر) و در کاربری مسکونی کمترین مقدار (185 میلی گرم بر لیتر) را داشته است. در بین فلزات، بیشترین غلظت ها به ترتیب برای روی حدود 270 میکروگرم بر لیتر و سرب 220 میکروگرم بر لیتر در کاربری های صنعتی و ترافیکی ثبت شد؛ درحالی که کادمیوم و جیوه دارای مقادیر پایین تر اما همچنان بالاتر از حدود مجاز سازمان جهانی بهداشت (WHO) بودند. شبیه سازی مدل SWAT نشان داد بار سالانه رسوبات در منطقه 22 حدود 1650 تن بوده و بار سالانه فلزات سنگین در محدوده 35 تا 210 کیلوگرم متغیر است. ارزیابی ریسک اکولوژیک (RI) با روش هاکانسن نشان داد که بیشترین سطح ریسک در کاربری ترافیکی (RI 520) و صنعتی (RI 480) در طبقه خیلی بالا قرار دارد، در حالی که کاربری مسکونی در سطح متوسط ارزیابی شد. مدل SWAT در فرآیند کالیبراسیون عملکرد مناسبی داشت (NSE = 0.94، R = 0.96، RMSE پایین)، که نشان دهنده دقت قابل قبول در بازتولید داده های EMC بود. نتایج بیانگر آن است که رواناب شهری منطقه 22 منبع اصلی فلزات سنگین محسوب شده و می تواند تهدیدی جدی برای سلامت زیست بوم های آبی و امنیت غذایی اراضی کشاورزی پایین دست باشد. بنابراین، اعمال سیاست های مدیریتی در حوزه کنترل رواناب، توسعه زیرساخت های سبز و پایش مستمر آلودگی ها به عنوان راهکارهای کلیدی توصیه می شود.
کلمات کلیدی: رواناب شهری، فلزات سنگین، SWAT، ارزیابی ریسک اکولوژیک، منطقه 22 تهران