سرم زغال شویی شده (CSS) به عنوان یک مکمل رایج در کشت جنین حیوانات مزرعه مورد استفاده قرار می گیرد. اگرچه بهره گیری از آن مؤثر است اما دارای معایب متعددی از جمله هزینه بالا، فرآیند تولید طولانی و نیاز به ارز خارجی دارد. عصاره جنین پرندگان (Avian Embryo Extract) یک ترکیب مغذی و زیست فعال بوده که سرشار از پروتئین ها، اسیدهای آمینه، ویتامین ها و فاکتورهای رشد ضروری برای تحریک رشد و تکثیر سلول ها می باشد. این عصاره به دلیل توانایی خود در تسریع تکثیر و مهاجرت سلول ها و فراهم کردن مواد مغذی پیچیده، در زمینه های مختلف تحقیقاتی مانند کشت انواع سلول ها از جمله سلول های بنیادی مانند سلول های بنیادی تاج عصبی و فولیکول مو به عنوان مکمل محیط کشت استفاده شده است. با توجه به این موارد، پژوهش حاضر با هدف ارزیابی AEE به عنوان جایگزینی برای CSS در محیط کشت جنین گوسفندی طراحی و اجرا شد. ابتدا تخم مرغ های بارور عاری از پاتوژن تهیه شد و به مدت 11 روز در انکوباتور مرطوب با دمای 37 درجه سانتی گراد نگهداری شدند. پس از باز کردن تخم مرغ ها و طی انجام مراحل لازم، عصاره جنین جوجه استحصال و جمع آوری شد. سپس، تخمک های لقاح یافته گوسفندی در شرایط آزمایشگاهی، در حضور نسبت های مختلفی از AEE شامل: 0، 5/2، 5، 5/7 و 10 درصد همراه با CSS با نسبت های به ترتیب 10، 5/7، 5، 5/2 و 0 درصد به مدت 7 روز در انکوباتور تحت شرایط %5 CO2، 5% O2، دمای 5/38 درجه سانتی گراد و حداکثر رطوبت قرار گرفتند. سپس در روز سوم و روز هفتم کشت جنینی به ترتیب نرخ تسهیم و تشکیل بلاستوسیست مورد ارزیابی قرار گرفت. نرخ تسهیم در روز سوم تفاوت معنی داری بین گروه ها نشان نداد. محیط کشت حاوی %10 AEE به طور معنی داری (05/0p<) نرخ بلاستوسیست را نسبت به سایر گروه های تیماری افزایش داد. در ارزیابی های انجام گرفته در بلاستوسیست ها، در شاخص های توده سلول های داخلی، تعداد سلول های تروفکتودرم و همچنین تعداد کل سلول های بلاستوسیست بین گروه های تحت تیماری مختلف تفاوت معنی داری مشاهده نگردید. میزان گلوتاتیون (GSH) در بلاستوسیست های به دست آمده در گروه % 10 AEE نسبت به گروه 10% CSS افزایش معنی داری داشت (05/0p<) با این وجود در میزان گونه های فعال اکسیژن (ROS) تفاوت معنی داری مشاهده نشد. شاخص توده میتوکندریایی در گروه %10 AEE نسبت به گروه 10% CSS به طور محسوس افزایش یافت (05/0p<)، در حالی که در اختلاف پتانسیل غشای میتوکندریایی تفاوت معنی داری بین دو گروه وجود نداشت. همچنین نرخ بلاستوسیست به دنبال استفاده از %10 AEE در محیط کشت جنین گاو حاصل از لقاح تخمک های استحصال شده (OPU) با روش سونوگرافی واژینال نسبت به گروه 10% CSS افزایش معنی داری نشان داد (05/0p<). این تحقیق عصاره جنین پرندگان را به عنوان مکملی برای محیط کشت جنین گوسفند و گاو ارزیابی کرد و نتایج امیدوارکننده ای را به عنوان جایگزینی برای سرم زغال شویی شده نشان داد. با توجه به یافته های فوق، انجام تحقیقات بیشتر با استفاده از جنین سایر گونه ها، با نسبت ها و شرایط متفاوت کشت توصیه می شود. علاوه بر این بررسی بیشتر نتایج پس از لانه گزینی و همچنین بررسی ویژگی های نتاج حائز اهمیت است.
کلمات کلیدی: سرم زغال شویی شده، عصاره جنین پرندگان، جنین گوسفند، کشت آزمایشگاهی، بلوغ آزمایشگاهی، فناوری کمک باروری