در سال های اخیر با افزایش جمعیت، کاهش منابع آب تجدیدپذیر و گسترش سکونتگاه های روستایی فاقد زیرساخت های فاضلاب لزوم استفاده از سامانه های تصفیه غیرمتمرکز و طبیعی بیش از پیش احساس می شود. پژوهش حاضر با هدف طراحی، اجرای میدانی، و ارزیابی عملکرد سامانه تصفیه طبیعی TEvap برای تصفیه فاضلاب خانگی در روستای خان آباد از توابع بخش تودشک شهرستان کوهپایه استان اصفهان انجام گرفت؛ منطقه ای با خاک نفوذناپذیر، نبود چاه های جذبی فعال و رهاسازی مستقیم فاضلاب در محیط.
سامانه TEvap به صورت یک واحد غیرفعال، بدون مصرف انرژی و اپراتور با استفاده از مصالح بومی شامل سنگ لاشه، پومیس، زئولیت و خاک زراعی در ابعاد 2/2×6×8 متر اجرا گردید. در سطح آن درختان بادام و زرشک کاشته شد تا علاوه بر نقش گیاه پالایی در فضای سبز منطقه نیز مؤثر باشند. عملکرد سامانه طی 16 هفته به صورت هفتگی پایش شد و نمونه برداری ها شامل اندازه گیری پارامترهای BOD، COD، TSS، نیترات، فسفات، EC، کلیفرم کل، کلیفرم مدفوعی، pH و دما بود. همچنین اثر ایام نوروز به عنوان دوره افزایش طبیعی بار آلودگی فاضلاب نیز در تحلیل ها در نظر گرفته شد.
نتایج نشان داد که سامانه توانسته در شرایط واقعی و بدون وابستگی به انرژی عملکرد مؤثری از خود نشان دهد. کاهش بیش از 70 (BOD)، بیش از 55(COD) ، 90(TSS) ، 75) نیترات و فسفات( و همچنین بیش از 99 )کلیفرم ها( در بازه زمانی مذکور ثبت شد. آزمون t زوجی برای بررسی اختلاف میانگین داده های ورودی و خروجی در تمامی پارامترها معنی دار بود)001/0> (pهمچنین سامانه در ایام نوروز با وجود افزایش ورودی فاضلاب خروجی هایی پایدار و در محدوده استاندارد تولید کرد.

در مجموع سامانه TEvap را می توان یک راهکار بومی، کم هزینه، قابل اعتماد و پایدار برای تصفیه فاضلاب خانگی در مناطق روستایی فاقد زیرساخت دانست. طراحی ساده، عملکرد علمی، عدم وابستگی به برق و مواد شیمیایی و امکان استفاده از سطح آن برای پوشش گیاهی از جمله ویژگی های کلیدی این سیستم است. با توجه به نتایج حاصل پیشنهاد می شود این سامانه به عنوان الگویی کاربردی در توسعه سامانه های مشابه در ایران و مناطق اقلیمی مشابه در سایر کشورها مورد توجه قرار گیرد.
واژگان کلیدی: سامانه TEvap ، فاضلاب خانگی، تصفیه غیرمتمرکز، روستای خان آباد، گیاه پالایی، پومیس، زئولیت، نوروز، کلیفرم، پساب کشاورزی