چکیده
گیاه زامیفولیا Zamioculcas zamiifolia)) گیاه استوایی و بومی شرق آفریقا است. زامیفولیا یکی از گیاهان گلدانی به نسبت جدید در جهان محسوب می شود، که به دلیل سازگاری خوب با محیطهای کمنور و خشکی، در کنار داشتن شاخ و برگ سبز براق و تیره، به عنوان یک گیاه آپارتمانی جذاب مورد توجه بسیاری قرار گرفته است. مطالعاتی اندک در سراسر جهان بیماری های زامیفولیا را مورد بررسی قرار داده اند. عواملی از جمله باکتری ها، قارچ ها، شبه قارچ ها و ویروس ها می توانند بیماری هایی با علائم مختلف را در گیاه مذکور ایجاد کنند. از آنجا که پوسیدگی طوقه و ریشه می توانند صدمات جبران ناپذیری به تولید و صادرات زامیفولیا وارد کنند، همچنین به علت عدم انجام کار منسجم تحقیقاتی در زمینه شناسایی مولکولی عوامل این بیماری ها، در این بررسی تلاش کردیم تا بیمارگرهای قارچی دخیل در عارضه شناسایی شوند. به این منظور، گیاهان زامیفولیای دارای علائم از گلخانه های استانهای اصفهان و مازندران در بازه ی شهریور 1403 تا مهر 1404 جمع آوری شدند. بررسی های ریخت شناختی گونه هایی از قارچ فوزاریوم (F. falciforme، F. fujikuroi، F. oxysporum و F. solani) و قارچ رایزوکتونیا (Rhizoctonia solani) را شناسایی کرد. نتایج ریخت شناختی برای دو جدایه ی Rhizoctonia و چهار جدایه از Fusarium طی مطالعات مولکولی با استفاده از ناحیه ی ITS و ژنهای RPB2، TEF و BTU تأیید شد. آزمون بیماریزایی در شرایط گلخانهای، بیماریزایی گونههای شناسایی شده را اثبات کرد. لازم به ذکر است که علائم روی اندامهای هوایی بسیار دیرتر از علائم ریشه نمایان شدند (دو ماه بعد از مایه زنی در مقایسه با یک هفته). در واقع، علائم روی اندام هوایی زمانی مشاهده شد که سیستم ریشه دچار پوسیدگی 80 درصدی شده بود. علی رغم اهمیت نتایج پژوهش حاضر به عنوان زیربنای مدیریت آسیب های ناشی از پوسیدگی ریشه و طوقه در گیاه زامیفولیا، جمع آوری نمونه از سایر مناطق کشت و پرورش زامیفولیا در کنار بررسی موضوع مقاومت بیمارگرها به قارچ کش های مرسوم، می تواند مسیر را برای مدیریت و کنترل بیماری هموارتر سازد.
واژگان کلیدی: پوسیدگی ریشه و طوقه، زامیفولیا، بیماری زایی، RPB2، TEF، بتاتوبولین