گیاه زامیفولیا Zamioculcas zamiifolia)) گیاه استوایی و بومی شرق آفریقا است. زامیفولیا یكی از گیاهان گلدانی به نسبت جدید در جهان محسوب می شود، كه به دلیل سازگاری خوب با محیطهای كمنور و خشكی، در كنار داشتن شاخ و برگ سبز براق و تیره، به عنوان یك گیاه آپارتمانی جذاب مورد توجه بسیاری قرار گرفته است. مطالعاتی اندك در سراسر جهان بیماری های زامیفولیا را مورد بررسی قرار داده اند. عواملی از جمله باكتری ها، قارچ ها، شبه قارچ ها و ویروس ها می توانند بیماری هایی با علائم مختلف را در گیاه مذكور ایجاد كنند. از آنجا كه پوسیدگی طوقه و ریشه می توانند صدمات جبران ناپذیری به تولید و صادرات زامیفولیا وارد كنند، همچنین به علت عدم انجام كار منسجم تحقیقاتی در زمینه شناسایی مولكولی عوامل این بیماری ها، در این بررسی تلاش شد تا بیمارگرهای قارچی دخیل در پوسیدگی ریشه و طوقه شناسایی شوند. به این منظور، گیاهان زامیفولیای دارای علائم از گلخانه های استانهای اصفهان و مازندران در بازه ی شهریور 1403 تا مهر 1404 جمع آوری شدند. بررسی های ریخت شناختی گونه هایی از قارچ فوزاریوم (Fusarium. falciforme، F. fujikuroi، F. oxysporum و F. solani) و قارچ رایزوكتونیا (Rhizoctonia solani) را شناسایی كرد. نتایج ریخت شناختی برای دو جدایه ی Rhizoctonia و چهار جدایه از Fusarium طی مطالعات مولكولی با استفاده از ناحیه ی ITS و ژنهای RPB2، TEF و TBU2 تأیید شد. آزمون بیماریزایی در شرایط گلخانهای، بیماریزایی گونههای شناسایی شده را اثبات كرد. لازم به ذكر است كه علائم روی اندامهای هوایی بسیار دیرتر از علائم ریشه نمایان شدند (دو ماه بعد از مایه زنی در مقایسه با ظهور علایم پس از یك هفته). در واقع، علائم روی اندام هوایی زمانی مشاهده شد كه سیستم ریشه دچار پوسیدگی 80 درصدی شده بود. علی رغم اهمیت نتایج پژوهش حاضر به عنوان زیربنای مدیریت آسیب های ناشی از پوسیدگی ریشه و طوقه در گیاه زامیفولیا، جمع آوری نمونه از سایر مناطق كشت و پرورش زامیفولیا در كنار بررسی موضوع مقاومت بیمارگرها به قارچ كش های مرسوم، می تواند مسیر را برای مدیریت و كنترل بیماری هموارتر سازد.
واژگان كلیدی: پوسیدگی ریشه و طوقه، زامیفولیا، بیماری زایی، RPB2، TEF، بتاتوبولین