این پژوهش بهمنظور بررسی اثر انواع هیپوکلسیمی تحت بالینی بر نرخ گیرایی در نخستین تلقیح، لنگش و ورم پستان درگاوهای شیری طی دو فصل زمستان و تابستان و در چهار گاوداری کشت و دام بهاران، کشت و دام گلدشت، کشت و دام نامفر و کشت و دام فکا انجام شد. دادههای غلظت کلسیم سرم 234 رأس گاو زایش نخست در روز 1 و 2 و 510 رأس گاو زایش دوم به بالا در روز 1 و 4 شیردهی در دو دستهبندی مورد واکاوی آماری قرار گرفت. دستهبندی نخست به این ترتیب انجام شد: کلسیم طبیعی؛ غلظت کلسیم برای زایش نخست در روز 1 و 2 > mg/dL 6/8 و برای زایش دوم به بالا در روز 1 > 08/7 و در روز 4 > mg/dL 8/8، کاهش کلسیم گذرا؛ غلظت کلسیم در روز 1 6/8 و در روز 2 mg/dL 6/8 و برای زایش دوم به بالا در روز 1 08/7 و در روز 4 mg/dL 8/8، کاهش کلسیم تأخیری؛ غلظت کلسیم در روز 1 > 6/8 و در روز 2 mg/dL 6/8 و برای زایش دوم به بالا در روز 1 > 08/7 و در روز 4 mg/dL 8/8، کاهش کلسیم پایدار؛ غلظت کلسیم در روز 1 و 2 mg/dL 6/8 و برای زایش دوم به بالا در روز 1 08/7 و در روز 4 mg/dL 8/8. یافتههای این پژوهش حاکی از معناداری تأثیر گروه کلسیم بر نرخ گیرایی در نخستین تلقیح بود (001/0 = P). گروه کاهش کلسیم گذرا بالاترین (7/50%، نسبت شانس = 24/1) و گروه کاهش کلسیم پایدار پایین ترین نرخ گیرایی را نشان داد (9/41%، نسبت شانس = 69/0). احتمال گیرایی در نخستین تلقیح در گروه پایدار نسبت به گروههای گذرا و تأخیری به طور معناداری پایینتر (به ترتیب 009/0 = P و 026/0 = P) و در فصل تابستان 1.6 برابر زمستان بود (0001/0 >P). گاوداری 3 بالاترین نرخ گیرایی را نشان داد (نسبت شانس = 2، 0001/0 >P). در گروه طول دوره آبستنی، شانس گیرایی گروه کوتاه نسبت به گروه متوسط، 24/1 برابر بود (007/0=P). همچنین تحلیل دادههای نمره لنگش، معناداری اثر گروه کلسیم در وقوع لنگش (004/0 = P) و بالاترین و پایینترین احتمال لنگش را به ترتیب در گروه کاهش کلسیم تأخیری (نسبت شانس = 6/0)، و پایدار (نسبت شانس = 42/0) نشان داد. شیوع لنگش در گروه کاهش کلسیم تأخیری به طور معناداری بالاتر از گروه کاهش کلسیم پایدار بود (003/0 = P). اثر فصل بر لنگش معنادار (0001/0< P) و احتمال وقوع آن در زمستان بالاتر از تابستان بود (نسبت شانس = 75/2، 0001/0>P). گاوداری نیز با لنگش ارتباط معناداری داشت (0001/0< P). گروه کلسیم، زایش، فصل و گاوداری بر وقوع ورم پستان بالینی در 100 روز پس از زایش به طور معنا داری تأثیر گذار بود (05/0< P). احتمال ابتلا به ورم پستان در همه گروههای هیپوکلسیمی نسبت به کلسیم طبیعی کمتر و معنادار بود (05/0< P). این اثر در 305 روز پس از زایش معنادار نبود (72/0= P). اثر زایش و گاوداری بر وقوع ورم پستان در اوایل (به ترتیب 0001/0> P و 0001/0>P) واواخر دوره شیردهی (به ترتیب 0001/0> P و 0001/0>P) در هر دو دسته بندی معنادار بود.
کلمات کلیدی: هیپوکلسیمی تحت بالینی، غلظت کلسیم سرم، نوبت زایش، گیرایی در نخستین تلقیح، لنگش، ورم پستان