اسید فایتیک ذخیره اصلی فسفر در بسیاری از بافتهای گیاهی بوده وبه دلیل ایجاد پیوند با کاتیون ها سبب کمبود مواد معدنی می گردد. آنزیم فیتاز به دلیل تجزیه اسید فایتیک و آزادسازی فسفر معدنی اغلب برای بهبود کیفیت مواد خوراکی جیره برپایه اقلام گیاهی استفاده می شوند. این پژوهش به منظور بررسی اثر سطوح آنزیم فیتاز بر عملکرد، شاخص های متابولیک، پاسخ های پاسخ های ایمنولوژیک و هیستومورفومتری استخوان درشت نی در جوجه های گوشتی که با جیره های حاوی سطوح کاهش یافته فسفر و کلسیم تغذیه شدند انجام شد. بدین منظور، از 1260 قطعه جوجه گوشتی نر یک روزه سویه راس 308 در قالب طرح کاملا تصادفی به صورت فاکتوریل 3 × 3 (شامل 9 تیمار آزمایشی و 5 تکرار) استفاده گردید و هر واحد آزمایشی شامل 28 قطعه جوجه به مدت 40 روز تحت بررسی قرار گرفت. جوجه ها با سه سطح آنزیم فیتاز (FTU/Kg 1000 و 500، 0) و سه سطح کاهش کلسیم و فسفر قابل دسترس در جیره (1- جیره پایه بر اساس توصیه راس 308 بدون کاهش در مقدار کلسیم و فسفر 2- جیره پایه با کاهش 13 درصد در مقدار کلسیم و فسفر از مقدار توصیه شده، 3- جیره پایه با کاهش 18 درصد در مقدار کلسیم و فسفر از مقدار توصیه شده). پارامترهای عملکرد در 10، 24 و 39 روزگی بررسی شد. در روز 35 از یک جوجه در هر پن خون گیری به عمل آمده و فرا سنجه های خونی اندازه گیری شد. در روز 40 تعداد 5 پرنده از هر تیمار به طور تصادفی انتخاب و کشتارشدند و استخوان های درشت نی جوجه ها به منظور ارزیابی بافت شناسی و مورفولوژی جدا گردید. نتایج این آزمایش نشان داد، افزایش سطوح مختلف آنزیم سبب افزایش وزن، مصرف خوراک و کاهش ضریب تبدیل غذایی در سن 10، 24 و کل دوره پرورشی گردید (05/0>P). اثر سطوح کاهشی فسفر و کلسیم سبب کاهش وزن، مصرف خوراک و افزایش ضریب تبدیل غذایی در سن 10، 24 و کل دوره پرورشی گردید (05/0>P). اثر متقابل بین فیتاز و فسفر برای صفت ضریب تبدیل غذایی در سن 10 و افزایش وزن در 24 روزگی معنادار گردید (05/0>P). افزایش سطوح مختلف آنزیم و فسفر در جیره سبب اختلاف معنی دار بر یکنواختی، ضریب تغییرات، وزن نسبی اندام های داخلی، پاسخ اولیه و ثانویه، تیتر نیوکاسل و آنفولانزا نگردید (05/0

P). اثر سطوح کاهشی فسفر و کلسیم سبب کاهش فسفر، اسید اوریک، 3OHD25 و کاهش AST، کلسیم، ALP سرم خون گردید (05/0>P). افزایش سطوح مختلف آنزیم منجربه افزایش بیان ژن LGR4، تعداد سلول های استئوبلاست، ناحیه تکثیر، ناحیه معدنی شدن، قطر کورتکس، تعداد و ضخامت ترابکولار استخوان (05/0>P ) وکاهش بیان ژنهای RANKL، RANK، تعداد سلول های استئوکلاست، ناحیه هایپرتروفی و فاصله بین ترابکولار گردید (05/0>P ). اثر سطوح کاهشی فسفر و کلسیم منجربه کاهش بیان ژنLGR4، تعداد سلول های استئوبلاست، استئوسایت، ناحیه معدنی شدن، ضخامت کورتکس، ضخامت و تعداد ترابکولار و افزایش بیان ژنهایRANKL، RANK، تعداد سلول های استئوکلاست، ناحیه هایپرتروفی و فاصله بین ترابکولار گردید (05/0>P ). اثر متقابل بین فیتاز و فسفر برای صفت تعداد سلول های استئوکلاست، ناحیه معدنی شدن، ضخامت، تعداد و فاصله بین ترابکولار گردید (05/0>P). افزایش سطوح مختلف آنزیم سبب افزایش عرض سر پروگزیمال، سر دیستال، طول، عرض، وزن، درصد خاکستر، استحکام استخوان درشت نی (05/0>P) و کاهش عمق شیارهای بین کندیلی، زاویه سر پروگزیمال استخوان درشت نی گردید (05/0>P). اثر سطوح کاهشی فسفر و کلسیم سبب کاهش عرض سر پروگزیمال، سر دیستال، طول، عرض، وزن، درصد خاکستر، استحکام استخوان درشت نی (05/0>P) و افزایش عمق شیارهای بین کندیلی، زاویه سر پروگزیمال استخوان درشت نی گردید (05/0>P). اثر متقابل بین فیتاز و فسفر برای صفت عرض سر دیستال، عمق شیارهای بین کندیلی، زاویه سر پروگزیمال، طول و عرض استخوان درشت نی معنادار گردید (05/0>P). به طورکلی نتایج نشان داد جوجه های گوشتی با سطوح کاهشی کلسیم و فسفر قابل دسترس در جیره با افزودن سطوح مختلف آنزیم فیتاز باعث بهبود عملکرد، صفات مورفولوژیکی و بافت شناسی استخوان درشت نی و افزایش ابقای فسفر میشود.
کلمات کلیدی: جوجه های گوشتی، کاهش فسفر، آنزیم فیتاز، بافت شناسی استخوان درشت نی، تصویر دیجیتال