آفت کش ها در افزایش تولید محصولات کشاورزی و تضمین امنیت غذایی نقشی اساسی دارند. با این حال، استفاده نامناسب از آن ها می تواند به محیط زیست و سلامت انسان آسیب برساند. از همین رو، شناسایی و بررسی میزان باقیمانده این ترکیبات در محصولات غذایی اهمیت حیاتی دارد. استفاده از حسگرهای شیمیایی و زیستی، جزو روش های مدرن و نوظهور برای شناسایی آفت کش ها در محصولات غذایی محسوب می شود. این حسگرها به عنوان جایگزینی سریع ، کم هزینه و با قابلیت تشخیص در محل، در حال توسعه هستند. تلفیق فناوری نانو با حسگرها، به ویژه نانوذرات فلزی با خواص فیزیکوشیمیایی منحصر به فرد، انقلابی در طراحی حسگرها ایجاد کرده است. این تکنولوژی، جایگزینی کارآمدتر و اقتصادی تر برای روش های سنتی پیچیده ارائه می دهند. یکی از چالش های اصلی در توسعه نانوحسگرها، عملکرد غیرانتخابی آن هاست که می تواند منجر به تداخل و نتایج نادرست شود. می توان این ایراد را با به کارگیری روش های پیشرفته ای نظیر پلیمر قالب مولکولی(MIP) برطرف کرد. MIPها با ایجاد جایگاه های اتصال اختصاصی برای مولکول هدف، قابلیت انتخاب پذیری نانوحسگر را به میزان قابل توجهی افزایش داده و دقت تشخیص را بهبود می بخشند. لذا در این پژوهش حسگر فلورسانسی پلیمر قالب مولکولی در کنار نانوذره مس برای شناسایی آسان و سریع کلرپیریفوس در محصولات غذایی طراحی و ساخته شد. برای این منظور نانوذرات مس با استفاده از هیدرازین هیدرات و CTAB به روش احیای شیمیایی سنتز شدند. همچنین برای سنتز MIP جهت استخراج کلرپیریفوس از محیط، روش پلیمریزاسیون حجیم غیرکووالانسی استفاده شد. فرایند قالب گیری مولکولی با استفاده از نتایج طیف سنجی FTIR و میکروسکوپ FESEM با موفقیت تأیید شد. با بررسی طیف جذبی، پتانسیل زتا پلیمر و مقایسه عملکرد حسگر MIP با پلیمر بدون چاپ مولکولی (NIP) برهمکنش پلیمر با آنالیت تایید شد. همچنین طیف نشری حسگر در مقابل غلظت های مختلف آنالیت نشان داد که رابطه مستقیمی بین افزایش غلظت و کاهش شدت نشر وجود دارد. حد تشخیص حسگر 85/0 میکرومولار ارزیابی شد. ضریب چاپ برای MIP، 83/4 محاسبه شد که در محدوده مناسب قرار دارد. حسگر تهیه شده به عنوان شناساگر رنگ سنجی نیز مورد استفاده قرار گرفت و تغییر رنگ حسگر در تماس با آنالیت ارزیابی شد. تغییرات رنگ حسگر تا غلظت ppm 10-1 با چشم غیرمسلح قابل مشاهده بود. پاسخ حسگر در مقابل 7 آفت کش دیگر مورد بررسی قرار گرفت که حسگر توانست در مقابل 6 عدد از آن ها به صورت انتخابی عمل کند. در نهایت از خیارشور به عنوان نمونه حقیقی غذایی استفاده شد که حسگر در این نمونه به خوبی عمل کرد. درصد بازیابی در نمونه حقیقی 2/105 بدست آمد. با بررسی تمام نتایج می توان اعلام کرد که این حسگر روشی مناسب برای شناسایی کلرپیریفوس می باشد.
کلمات کلیدی: پلیمرقالب مولکولی، نانوذرات مس، حسگر رنگ سنجی، فلورسانس، کلرپیریفوس