جو وحشی (Hordeum vulgare   . spontaneum) خویشاوند نزدیک و جد جو زراعی است، و منبعی غنی و مناسب برای ‌‌استفاده از تنوع ژنتیکی در اصلاح جو را فراهم می¬کند. ‌‌این گونه به راحتی با جو زراعی تلاقی¬پذیر است و می¬تواند منبع ژنتیکی مناسبی برای بهبود تحمل به شرایط تنش غیرزیستی مانند تنش خشکی و شوری باشد. هدف از این مطالعه ارزیابی تنوع ژنتیکی در جمعیت¬های آشیانه¬ای(NAM) حاصل از تلاقی‌های بین گونه¬ای در نسل‌های BC1F5-BC1F6 جو و شناسایی لاین¬های نوترکیب خالص (RIL) حاصل از تلاقی‌های بین گونه¬ای با ویژگی¬های مطلوب زراعی و متحمل به تنش توسط شاخص های تحمل می¬باشد. ‌‌این مطالعه در جمعیتی به نام IWB-21 مشتمل به 21 خانواده اجرا شد که از تلاقی بین 21 جمعیت از جو اسپانتانئوم و جو زراعی ریحان03ایجاد شده و در مجموع شامل 443 لاین جو نوترکیب است. در واقع، زمانی که ژنوم¬های مختلف (21وحشی) (Foreground) به عنوان اهداکننده‌ها، در زمینه ژنتیکی رقم ریحان03 (Background) از طریق تلاقی برگشتی و خودگشنی ادغام شود، هر یک از والدین اهداکننده بخشی از قطعات کروموزومی خود را در والد گیرنده باقی می‌گذارند و تنوع بسیار خوبی برای انتخاب صفات مهم ومطالعات ژنتیکی فراهم می‌کنند. تعداد 443 لاین نوترکیب در کنار 4 رقم شاهد (بهرخ، یوسف، نیک و مهتاب) در شرایط معمول و تنش شوری (آبیاری با آب شور 20 دسی زیمنس) در قالب طرح آگمنت و در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه صنعتی اصفهان در دو سال زراعی 1402 و 1401 مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج به دست آمده نشان داد تنوع ژنتیکی بالایی را بین جمعیت¬ها و لاین‌های نوترکیب حاصل از تلاقی جو وحشی و زراعی برای تحمل به تنش شوری و صفات زراعی و فنولوژی وجود دارد. نتایج مقایسه جمعیت‌ها نشان داد که آشیانه ای بودن و استفاده از والدین وحشی متعدد برای وارد کردن تنوع به زمینه ژنتیکی رقم زراعی به طور متفاوتی بر تحمل به تنش شوری تاثیر می‌گذارد که حاکی از انتقال قطعات کروموزومی متفاوت از ژنوتیپ¬های مختلف گونه‌ وحشی به زمینه جو زراعی ریحان 03 بود. جمعیت¬های B1R67، B1R48 وB1R10 به ترتیب دارای والد اسپانتانئوم از عراق، ‌‌ایران وترکمنستان از سایر جمعیت¬ها بهتر عمل کردند. وجود لاین¬های تفکیک یافته متجاوز متعدد در مقایسه با والدین وحشی و زراعی مشاهده شد که اصلاحگر را قادر به انتخاب لاین¬های متحمل و یا دارای خصوصیات زراعی مطلوب می¬سازد و می‌تواند زمینه توسعه ارقام جدید را فراهم سازد. برای افزایش کارایی انتخاب در محیط تنش از شاخص¬های تک متغیره و چند متغیره استفاده ¬شد. شاخص‌های SIIG (محاسبه شده با استفاده از عملکرد دانه، طول سنبله، تعداد ساقه و وزن هزار دانه) و CSI (محاسبه شده بر اساس ترکیبی از شاخص¬های عملکرد دانه) به عنوان روش¬های مناسبی برای گزینش لاین های پایدار (در دو محیط تنش و معمول) و؟ با عملکرد دانه بیشتر شناخته شدند. با درنظر گرفتن شاخص SIIG و میانگین استاندارد شده شاخص‌ها و بررسی عملکرد دانه در دو محیط معمول و تنش شوری لاین¬های 204، 248، 283، 287، 316، 400، 217، 211و 386 که علاوه بر عملکرد دانه بالا، دارای وزن هزاردانه مطلوب، تعداد ساقه و طول سنبله مناسب بودند را برای ایجاد ارقام متحمل به تنش شوری در ادامه پروژه اصلاح جو حاوی قطعات ژنوم وحشی معرفی کرد. کلمات کلیدی: شاخص¬های تحمل و حساسیت، هیبریداسیون بین گونه‌ای، جمعیت آشیانه ای NAM، جو، تنش شوری