در چند دهه اخیر اثرات ناشی از تغییر اقلیم و افزایش دما بر عملکرد گیاهان به وضوح قابل مشاهده است. دمای بیش از حد بهینه گیاهان محدودیت کشت و همچنین کاهش کیفیت و تولید محصولات فصل خنک نظیر کلم را به همراه دارد. امروزه کشت کلم در گلخانه سبب افزایش بازه زمانی کشت و سهولت در کنترل شرایط می شود اما به دلیل قطعی مکرر برق ، دما در گلخانه افزایش پیداکرده و تنش حرارتی به گیاهان وارد می شود. بنابراین توسعه روش هایی در جهت افزایش مقاومت این محصول در برابر تنش دمایی توصیه می شود. در همین راستا پژوهش حاضر با بررسی تأثیر منابع مختلف سیلیسیم بر عملکرد فیزیولوژیکی کلم پیچ سفید و قرمز تحت شرایط تنش دمایی بالا انجام شد. این پژوهش در گلخانه آموزشی دانشگاه صنعتی اصفهان به صورت فاکتوریل کاملا تصادفی با 3 تکرار صورت گرفت.تیمارهای آزمایش شامل منابع مختلف سیلیسیم(شاهد، نانوسیلیسیم، بیوسیلیس و سیلیسیم دی اکسید در دو غلظت 1 و 2 میلی مولار) و سه سطح دمایی (دمای گلخانه 125، دمای 130 و دمای135 درجه سلسیوس) بودند. نتایج این پژوهش کاهش ارتفاع ، وزن تر و خشک، نشت الکترولیت، فلورسانس کلروفیل، محتوای کلروفیل، فنول و عرض روزنه، افزایش فلاونوئید پرولین و محتوای آنتی اکسیدان در اثر افزایش دما را نشان داد. افزایش چشمگیر وزن خشک با اعمال سیلیسیم دی اکسید، افزایش محتوای نسبی آب ، کاهش فنول و کاهش عرض روزنه با اعمال منابع مختلف سیلیسیم بر اساس نتایج آنالیز داده ها مشخص شد. اعمال سیلیسم دی اکسید نسبت به سایر منابع اثر بیشتری بر صفات اندازه گیری شده داشت. در رقم قرمز، به عنوان رقم برتر، اعمال منابع مختلف سیلیسم کاهش آنزیم کاتالاز را به همراه داشت درصورتی که محلول پاشی بیوسیلیس 1 میلی مولار آنزیم آسکوربات پراکسیداز را افزایش داد. همچنین نتایج داده های کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا(HPLC) افزایش تعدادی از ترکیبات گلوکوزینولات ها (سینگرین،گلوکورافانین، گلوکوناپین وگلوکوبراسیسین) ، فلاونوئید ها (کتچین، لوتئین، روتین، کوئرستین و کمپفرول) و فنول ها (گالیک) در دمای بالا تحت تیمار منابع مختلف سیلیسیم را گزارش داد.
کلمات کلیدی: نانوکودها، تنش های غیرزنده، گلیکوزینولات ها ،آنزیم های آنتی اکسیدانی