ارزیابی نتاج حاصل از تلاقی ژنوتیپ های گل آهار (Zinnia elegans) تحت شرایط تنش خشكی
تاریخ دفاع
مقطع تحصیلی
كارشناسی ارشد
گروه آموزشی
مهندسی تولید و ژنتیك گیاهی
استاد
محمدرضا سبزعلیان دستجردی
این پژوهش به منظور ارزیابی نتاج حاصل از هیبریداسیون گل آهار (Zinnia elegans) تحت تنش خشکی 10 ژنوتیپ گل آهار، در مزرعه¬ی آموزشی پژوهشی دانشگاه صنعتی اصفهان (مزرعه چاه اناری) و در سال زراعی 1401-1402 انجام پذیرفت. در این پژوهش ژنوتیپ¬ها در دو محیط رطوبتی (40 درصد تخلیه برای محیط نرمال، 60 درصد برای تنش) و در قالب طرح بلوک کامل تصادفی مورد ارزیابی قرار گرفتند. تنش خشکی تیمارها پس از استقرار گیاه و از زمان شروع گل¬دهی آغاز شد. داده¬های مورفولوژیکی در دو مرحله¬ی قبل و بعد از اعمال تنش، از هر دو محیط شاهد و تنش برداشت شد. نتایج تجزیه واریانس قبل از اعمال تنش، نشان داد که بین دو محیط تنش و عدم تنش (شاهد)، از نظر تمامی صفات به جزء تعداد گل-آذین و قطر ساقه، تفاوت معنی¬دار وجود نداشت؛ بنابراین می¬توان شرایط دو محیط را قبل اعمال تنش تقریبا یکسان دانست. با این حال بین نتاج در اکثر صفات مورفولوژیکی تفاوت معنی¬داری قبل از اعمال تنش وجود داشت که نشان از تنوع بین نتاج مورد مطالعه از نظر صفات مورد بررسی دارد. نتایج تجزیه واریانس بعد از اعمال تنش نشان داد که ژنوتیپ¬ها از نظر صفات ارتفاع، تعداد گل¬آذین، قطر گل¬آذین، قطر ساقه، قطر غنچه، مساحت برگ، طول برگ، عرض برگ، قطر تاج بوته و وزن تر و خشک بوته تفاوت معنی¬داری را بین دو محیط شاهد و تنش خشکی نشان دادند. بین ژنوتیپ¬ها هم در همه¬ی صفات به جز در صفت تعداد گلچه¬های شعاعی و صفت قطر غنچه تفاوت معنی¬دار وجود داشت. نتایج بعد از اعمال تنش خشکی نشان ازکاهش ویژگی¬های مورفولوژیکی گل آهار، شامل ارتفاع، تعداد چرخش گلچه¬های شعاعی، تعداد گل-آذین، قطر گل¬آذین، قطر دیسک مرکزی، قطر ساقه، قطر غنچه، مساحت برگ، طول برگ، عرض برگ، قطر تاج بوته و وزن تر و خشک بوته، تحت تاثیر تنش خشکی داشت. تنش خشکی، صفات فیزیولوژیکی میزان نشت الکترولیت، محتوای مالون¬دی¬آلدئید، میزان آنزیم¬های پراکسیداز، آسکوربات پراکسیداز و کاتالاز را افزایش، اما محتوای نسبی آب برگ را کاهش داد. تغییرات مولفه¬های رنگی، بین نتاج با رنگ روشن و نتاج¬ با رنگ تیره متفاوت بود. تحت تنش خشکی، روشنایی رنگ، برای نتاج با رنگ¬های روشن کاهش و برعکس برای نتاج با رنگ¬های تیره افزایش نشان داد. همچنین بعضی ژنوتیپ¬ها افزایش و بعضی کاهش میزان قرمزی را داشتند. افزایش زردی و افزایش سطح اشباع یا شدت یک رنگی نیز در همه¬ی ژنوتیپ¬ها تحت تنش خشکی مشاهده شد. این در حالی بود که در زمین شاهد و با آبیاری نرمال افزایش قرمزی رنگ گل¬ها و کاهش زردی رخ داد. نتایج تجزیه به مؤلفه¬های اصلی قبل و بعد از اعمال تنش در زمین شاهد نشان داد که همبستگی بین صفات با گذر زمان تحت شرایط آبیاری نرمال افزایش نشان داد. در مقابل در محیط تنش پس از اعمال تنش خشکی، همبستگی بین صفات کاهش یافته و افت صفات مورفولوژیکی مشاهده شد. ارزیابی شاخص¬های تحمل به تنش برای صفات اقتصادی تعداد و قطر گل¬آذین نشان داد که ژنوتیپ¬ قرمز (Red) مقاوم¬ترین ژنوتیپ به تنش خشکی بوده و ژنوتیپ زرد ((Yellow تحمل بسیار کمتری نسبت به تنش خشکی نشان داد. نتاج قرمز حاصل از تلاقی، برای ادامه مطالعات و کشت در مناطق خشک کشور پیشنهاد می¬گردند.
کلمات کلیدی: گل آهار، تنش خشکی، تلاقی، آنالیز رنگ، تحمل به خشکی، هیبرید

