تنوع گلدهی و صفات مورفولوژی و فیزیولوژی در جمعیت های خودگشن گل آهار (Zinnia elegans) در محیط نور LED
تاریخ دفاع
مقطع تحصیلی
كارشناسی ارشد
گروه آموزشی
مهندسی تولید و ژنتیك گیاهی
استاد
محمدرضا سبزعلیان دستجردی
گیاه آهار ((Zinnia elegans از گیاهان مهم و پرکاربرد در صنعت گلکاری به شمار می¬رود. آهار از جمله گیاهان متحمل به کمآبی و نور زیاد بوده و می¬تواند در شرایط تنش¬زا و سخت نیز به رشد و گلدهی خود ادامه دهد. حضور نور¬های مکمل LED بهعنوان منبع تأمینکنندة انرژی در کنار نور خورشید در افزایش بهره¬وری و راندمان تولید گیاهان از عواملی ا¬ست که پس از انتخاب ژنوتیپ مناسب از اهمیت ویژه¬ای برخوردار است. پژوهش حاضر طی دو مطالعه در قالب آزمایش تجزیه مرکب با طرح پایه کاملاً تصادفی مشتمل بر دو عامل ژنوتیپ و نور LED انجام گرفت. در مطالعة اول تاثیر سهرنگ نارنجی، صورتی و زرد و تیمار نور در پنج طیف شامل نورهای قرمز، آبی، سفید، قرمز-آبی و نور طبیعی خورشید بهعنوان نور شاهد بر روی تیمار ژنوتیپ گیاه آهار در مرحلة بالغ مطالعه شد به نحوی که گیاهان پس از کشت بذر و انتقال به گلخانه به مدت 30 روز تحتتأثیر 12 ساعت نور LED و 12 ساعت نور طبیعی قرار گرفتند و سپس به مدت 15 روز به طور شبانه¬روزی توسط نورهای LED تیمار شدند. بررسی آثار دو تیمار مزبور بر صفات مورفولوژی گیاه آهار نشان داد که طیف نور قرمز-آبی بر بسیاری از صفات از جمله روز تا گلدهی، شاخص¬های برگ، قطر دیسک مرکزی و قطر گل¬آذین مؤثر بود. طیف نور رنگ قرمز توانست موجب افزایش ارتفاع و تعداد شاخة جانبی در گیاه بالغ شود. صفاتی مانند الگوی تعداد چرخش شعاعی گلچه و قطر ساقه در اثر تیمارهای نوری اختلاف معنی¬داری با شاهد نداشتند. در بررسی ژنوتیپ¬ها مشاهده شد که ژنوتیپ رنگ نارنجی موجب افزایش صفاتی مانند ارتفاع بوته، شاخص¬های برگ، قطر گل¬آذین، قطر دیسک و تعداد گل¬آذین شد. مطالعة دوم روی گیاهچة آهار با دو تیمار ژنوتیپ در معرض چهار رنگ صورتی کالباسی، قرمز آتشین، سفید و زرد و تیمار نوری در پنج طیف مشابه مطالعة اول انجام شد. در این پژوهش صفات مورفولوژی و فیزیولوژی در گیاهچه اندازه¬گیری شدند و طیف نور قرمز موجب افزایش صفاتی مانند تعداد برگ، قطر ساقه، شاخص¬های برگ، چگالی ریشه¬، وزن تر و خشک اندام¬های هوایی و وزن تر و خشک ساقه شد و در بخش صفات فیزیولوژیک غلظت رنگدانة کارتنوئید، کلروفیل a، b و کلروفیل کل افزایش داد. طیف نور قرمز-آبی موجب افزایش صفات مورفولوژی مانند وزن تر برگ، وزن خشک ریشه، وزن تر ریشه و حجم ریشه شد. طیف رنگ آبی در افزایش طول ریشه مؤثر بود و ارتفاع بوته را نیز نسبت به شاهد افزایش داد. از طرف دیگر طیف نوری قرمز-آبی موجب کاهش مقدار غلظت کاتالاز و غلظت پراکسیداز در گیاه هم شد که ممکن است نشان دهنده کاهش تنش محیطی بر گیاه در شرایط نور LED باشد.
کلمات کلیدی: آهار، نور LED ، ژنوتیپ، مورفولوژیک، فیزیولوژیک.

