این پژوهش به بررسی اثر تنش خشکی القا شده توسط آگارواسپرمیدین بر متابولیت های ثانویه در گیاه دارویی زوفا (Hyssopus officinalis ) و میزان فنول و فلاونوئیدها می پردازد. با توجه به شرایط اقلیمی ایران و خشکی در بسیاری از مناطق، این تحقیق به دنبال بهبود کیفیت و کارایی گیاهان دارویی در چنین شرایطی است. تنش خشکی با استفاده از غلظت های مختلف آگار (8 تا 14گرم در لیتر) شبیه سازی شد. نتایج نشان داد که افزایش غلظت آگار باعث افزایش معنادار ترکیبات فنولی و فلاونوئیدی، به ویژه اسید رزمارینیک و کوئرستین شد. این ترکیبات که دارای خواص آنتی اکسیدانی و ضدالتهابی هستند، در درمان بیماری های تنفسی و التهابی کاربرد دارند. اسپرمیدین در غلظت های( 37/1 و 75/2 میکرو مولار) باعث افزایش مقاومت گیاه به تنش و بهبود واکنش های متابولیکی شد. همچنین در این پژوهش از BAP باغلظت (76/17 میکرو مولار )جهت افزایش تحریک تقسیم سلولی و تسریع جوانه زنی استفاده شد. اسپرمیدین با بهبود تعادل اسمزی و کاهش تنش اکسیداتیو، فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانی را افزایش داده و باعث کاهش( 27 درصد) در سطح گونه های فعال اکسیژن (ROS) در گیاهان تحت تنش خشکی گردید. این اثرات منجر به بهبود سلامت گیاه و افزایش مقاومت آن در برابر شرایط محیطی دشوار شد. نتایج این تحقیق نشان داد که تنش خشکی در ترکیب با هورمون اسپرمیدین می تواند تولید ترکیبات دارویی گیاه را به طور چشمگیری افزایش دهد. در میان ترکیبات مختلف، اسید رزمارینیک با( 34 درصد) افزایش، کوئرستین با( 27 درصد) افزایش و دیوسمین با( 22 درصد)افزایش بیشترین تغییرات را نشان دادند. این یافته ها به ویژه در کشت های پایدار زوفاو تولید داروهای گیاهی از این گیاه در شرایط کم آبی و تنش زا اهمیت دارد. این تحقیق می تواند به عنوان مبنایی برای توسعه روش های کشت کنترل شده و بهینه سازی تولید داروهای گیاهی در شرایط تنش زا، به ویژه در مناطق خشک و نیمه خشک به کار رود. همچنین، نتایج می توانند در بهبود روش های کشت و افزایش بهره وری در تولید داروهای گیاهی و کشاورزی پایدار کمک کنند.
کلمات کلیدی: تنش خشکی، متابولیت های ثانویه، Hyssopus officinalis، اسپرمیدین