سیب زمینی یکی از محصولات راهبردی کشاورزی و از ارکان اصلی تأمین امنیت غذایی محسوب می شود. با توجه به محدودیت منابع آب و ضرورت مدیریت بهینه نهاده ها، این پژوهش با هدف ارائه برنامه بهینه آبیاری و کود نیتروژنی برای رقم فابولا در شهرستان سمیرم با استفاده از مدل SUBSTOR Potato انجام شد. این مطالعه طی دو سال زراعی 1401 و 1402 در دشت هرمزآباد سمیرم با اقلیم نیمه خشک کوهستانی اجرا گردید. داده های هواشناسی، خاک، کاشت، داشت، برداشت و شاخص های گیاهی جمع آوری شدند. سناریوهای مختلف آبیاری شامل سطوحی معادل 0/7 تا 1/1 برابر نیاز آبی گیاه و روش رایج کشاورزی منطقه، و سطوح مختلف کود نیتروژنی شامل 0/1 تا 1/1 برابر مقدار توصیه شده و روش رایج منطقه شبیه سازی و ارزیابی شدند. نتایج نشان داد که داده های آب و هوا تاریخی، با وجود اختلاف در سطح مطلق برخی متغیرهای دمایی به ویژه دمای حداقل، از نظر بازنمایی روندهای حرارتی دوره رشد و شبیه سازی عملکرد سیب زمینی با مدل DSSAT قابل اعتماد هستند. مقایسه عملکرد شبیه سازی شده در سال های 2022 و 2023 نشان داد که اختلاف عملکرد حاصل از استفاده از داده های آب و هوا ایستگاه زمینی و داده های تاریخی اندک و از نظر آماری معنی دار نیست. تحلیل بیست ساله تیمارهای آب و نیتروژن نشان داد که آب عامل اصلی کنترل کننده عملکرد است و در سطوح کم آبیاری، پاسخ گیاه به نیتروژن محدود باقی می ماند، در حالی که با افزایش آبیاری، پاسخ عملکرد به نیتروژن به طور محسوسی تقویت می شود. بیشترین عملکرد در ترکیب آبیاری کامل همراه با سطوح زیاد نیتروژن مشاهده شد، در حالی که تیمارهای رایج کشاورزی منطقه از نظر میانگین عملکرد و پایداری در سطح پایین تری نسبت به تیمارهای ضریبی قرار گرفتند. بررسی شاخص های بهره وری نشان داد که بیشترین بهره وری فیزیکی آب و بیشترین بهره وری اقتصادی آب در ترکیب آبیاری بالا همراه با نیتروژن بالا حاصل می شود، در حالی که بیشترین بهره وری نیتروژن در سطوح کم نیتروژن و آبیاری مناسب مشاهده شد. به طور کلی، نتایج این پژوهش نشان می دهد که مدیریت هماهنگ و نیازمحور آب و نیتروژن می تواند به بهبود هم زمان عملکرد، بهره وری نهاده ها و سوددهی اقتصادی در کشت سیب زمینی در شرایط آب و هوا منطقه سمیرم منجر شود.

کلمات کلیدی: سیب زمینی، آبیاری بهینه، کود نیتروژنی، DSSAT ، SUBSTOR-Potato