مطالعه تاثیر نحوه تامین نیاز ریزمغذی روی بر پاسخ ژنوتیپ های گلرنگ به شوری
تاریخ دفاع
مقطع تحصیلی
كارشناسی ارشد
گروه آموزشی
مهندسی تولید و ژنتیك گیاهی
استاد
پرویز احسان زاده
گلرنگ (Carthamus tinctorius L.) یک گیاه دانه روغنی یک ساله از خانواده Asteraceae است. گلرنگ دارای ریشه عمیق است که میتواند تنشهای محیطی از جمله شوری و تنش آبی را تحمل کند. شوری خاک یک تنش غیرزیستی عمده است که به شدت بر تولید گیاهانزراعی در سراسر جهان تأثیر میگذارد. این تنش یکی از مهمترین عوامل محیطی است که هم بر عملکرد و هم برکیفیت تولیدات گیاهان زراعی در مناطق خشک و نیمهخشک جهان تأثیر میگذارد. استفاده از ریزمغذیهای مختلف میتواند به گیاه کمک کند تا با تنش شوری مقابله کند. روی یک جزء طبیعی خاک و یک عنصر حیاتی برای رشد گیاه است، زیرا نقش ضروری را در مسیرهای متابولیکی متعدد انجام میدهد. همچنین غلظت بالای روی در خاک میتواند منجر به سمیت و درنتیجه تغییرات مختلفی در گیاهان مانند کاهش رشد، سرعت فتوسنتز و تنفس، تغذیه معدنی نامتعادل و افزایش تولید گونه های فعال اکسیژن شود. در این پژوهش دو آزمایش گلدانی انجام شد که، درآزمایش اول، تاثیر مثبت عنصر روی و در آزمایش دوم، تاثیر توام تنش شوری و سمیت روی بر گلرنگ بررسی شد. آزمایش اول مشتمل بر شش ژنوتیپ گلرنگ (شامل: کوسه، نبراسکا-10، اراک-2811، کردستان، IL-111 و AC-Sterling) و چهار سطح تغذیهی سولفاتروی (شامل: بدون تغذیه روی، افزودن روی به خاک، محلول پاشی روی، افزودن روی به خاک+محلول پاشی روی) در خاکی که دچار کمبود روی و آزمایش دوم مشتمل بر سه ژنوتیپ گلرنگ (شامل: کوسه، نبراسکا-10 و IL-111)، دوسطح شوری آب آبیاری (صفر و 120 میلی مولار NaCl) و چهار سطح تغذیه سولفاتروی ( شامل: بدون تغذیه روی، افزودن روی به خاک، محلول پاشی روی، افزودن روی به خاک+ محلول پاشی روی) در خاکی که مقدار روی آن کافی بود، بودند. این دو آزمایش در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی و بصورت فاکتوریل در سه تکرار انجام شد. نتایج آزمایش اول نشان داد که کاربرد عنصر روی بویژه بصورت روی خاکمصرف+محلولپاشی روی، باعث افزایش غلظت کلروفیلa و b، سطح برگ، اجزا عملکرد دانه و وزن خشک نهایی تمام ژنوتیپهای گلرنگ در خاک ضعیف ازنظر روی شد. نتایج آزمایش دوم نشان داد که تنش شوری و همچنین سمیت ناشی از تیمار عنصر روی ناشی از زیاد بودن روی خاک، باعث کاهش غلظت کلروفیلa و b، محتوای نسبی آب، حداکثرکارایی کوانتومی فتوسیستم II، سطح برگ، اجزا عملکرد و وزن خشک نهایی و افزایش غلظت کارتنوئیدها، آنزیمهای آنتیاکسیدانی، هیدروژنپراکسید و مالوندیآلدهید شد. نتایج حاصل نشان داد که کاربرد عنصر روی در شرایطی که گلرنگ در خاک با غلظتهای پایین روی کاشته شود در جهت بهبود رشد و تولید گیاه عمل میکند وکاربرد روی بویژه بصورت روی خاکمصرف+محلولپاشی روی، در خاکی که حاوی روی کافی بود، باعث ایجاد سمیت در گیاه شده و کاهش رشد، اعمال فیزیولوژیک و عملکرد را به دنبال دارد.
کلمات کلیدی: گلرنگ، تنش شوری، روی، سمیت روی.

