تغییرات اقلیمی و فعالیت های انسانی از مهم ترین عوامل تأثیرگذار بر منابع آبی و پویایی جریان رودخانه ها هستند که نیازمند تحلیل دقیق و جامع می باشند. این پژوهش با هدف بررسی اثرات این عوامل بر حوضه های آبریز کرخه و کر، به تحلیل سیگنال های دبی جریان آب با استفاده از روش های نوین پردازش سیگنال، از جمله دیکانولوشن کور، پرداخته است. داده های مورد استفاده شامل مقادیر دبی جریان آب در ایستگاه های بالادست و پایین دست بوده که پس از پیش پردازش و اعمال الگوریتم های بهینه سازی، سیگنال های ورودی و خروجی شناسایی و مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفتند. هدف اصلی این تحقیق، استخراج پاسخ ضربه سیستم که به عنوان رفتار اثر رودخانه و سیگنال ثانویه که به عنوان آثار اقلیمی و فعالیت های انسانی و سد سازی در این حوضه ها بوده است. حوضه آبریز رودخانه کر، با سه ایستگاه اصلی و یک سد، به عنوان نمونه ای کوچک و حوضه آبریز رودخانه کرخه به عنوان مثالی از شرایط حوضه بزرگ انتخاب و تحلیل های دقیق بر روی آنها انجام شد. نتایج این تحلیل ها امکان مقایسه و درک جامع تری از شرایط حوضه های بزرگ تر فراهم می آورد. در این مطالعه، از روش های تحلیل سیگنال مانند دامنه، فاز و تغییرپذیری و مدل سازی برای یافتن بهینه ترین پارامتر استفاده شده است. نتایج حاصل نشان می دهد که تغییرات جریان در این حوضه ها نه تنها تحت تأثیر شرایط اقلیمی مانند تغییرات بارش و دما قرار دارد، بلکه فعالیت های انسانی از قبیل ساخت سدها، بهره برداری های کشاورزی، برداشت های انسانی و تغییرات کاربری اراضی نقش قابل توجهی در این تغییرات ایفا می کنند. در نهایت با توجه به دقت ها، نتیجه گرفته شد که چهار چوب پیشنهادی عملکرد خوبی برای شناسایی عوامل تغییر جریان دارد. این پژوهش با ارائه رویکردهای نوین و کاربردی در تحلیل داده های هیدرومتری، گامی مؤثر در ارتقای دانش مدیریت منابع آب برداشته است. نتایج نشان داد بیشترین میزان تغییرات اغلب در ایستگاه هایی که در میان آن ها سد وجود دارد اتفاق افتاده است مانند ایستگاه چمریز - پل خان که در داده های ماهانه بیشترین مقادیر دامنه (با مقدار 16/330)، فاز (با مقدار05/0-) و تغییرپذیری (با مقدار 97/0) مشاهده شد. یافته های این تحقیق می تواند به عنوان مرجعی برای تدوین سیاست های مدیریت پایدار منابع آبی، برنامه ریزی جامع و کاهش تأثیرات منفی انسانی و اقلیمی بر رودخانه ها مورد استفاده قرار گیرد.
کلمات کلیدی: جریان های هیدرولوژیک، حوضه آبریز کر و کرخه، تغییرات اقلیمی، فعالیت های انسانی، سیگنال و سیستم، دیکانولوشن کور.