مدیریت پساب در مناطق روستایی به دلیل محدودیت های فضایی، هزینه های زیاد و نبود شبکه جمع آوری، یکی از چالش های اساسی کشور محسوب می شود. سامانه های متداول تصفیه به دلیل نیاز به انرژی و زیرساخت های پیچیده، پاسخگوی نیاز این جوامع نیستند. این پژوهش با هدف ارزیابی کارایی سامانه تصفیه مبتنی بر تبخیر-تعرق (TEvap) به عنوان راهکاری کم هزینه، ساده و سازگار با محیط زیست برای تصفیه پساب شهری در جوامع کوچک انجام شد. آزمایش ها در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تیمار و سه تکرار در دانشگاه صنعتی اصفهان طی چهار هفته اجرا گردید. سامانه آزمایشی شامل 9 مخزن 120 لیتری با بستر چهارلایه (قلوه سنگ، پوکه معدنی، ماسه و خاک سطحی) و پوشش گیاهی گوجه فرنگی بود. تیمارها شامل لوله سفالی بدون هوادهی، لوله PVC بدون هوادهی و لوله سفالی با هوادهی بودند. پارامترهای اکسیژن خواهی شیمیایی، فسفات، نیترات، کدورت، هدایت الکتریکی و pH به صورت هفتگی اندازه گیری و با مدل خطی آمیخته در نرم افزار SPSS تحلیل شدند. نتایج نشان داد تیمار لوله سفالی بدون هوادهی بیشترین کارایی را داشت به طوری که راندمان حذف اکسیژن خواهی شیمیایی بیش از 40 درصد، راندمان حذف فسفات نزدیک به 80 درصد و راندمان حذف کدورت نزدیک به 90 درصد بود. عملکرد این تیمار در حذف کدورت بیش از دو برابر تیمار PVC بود. pH در همه تیمارها در محدوده خنثی قرار داشت. هوادهی تنها بر حذف فسفر تأثیر مثبت داشت و لایه های ماسه و خاک نقش مؤثرتری در تصفیه ایفا کردند. با توجه به شرایط و یافتههای این پژوهش سامانه TEvap با ویژگی های عدم نیاز به انرژی، نیاز به فضای کم، استفاده از مصالح محلی و تولید محصول جانبی، گزینه ای مناسب برای تصفیه پساب در روستاهای کوچک کشور با همین شرایط توصیه میشود.
کلید واژهها: سامانه تبخیر و تعرق، تصفیه پساب، گودال سبز، اکسیژن خواهی شیمیایی، لوله سفالی