ویتامین D یکی از ویتامین‌های محلول در چربی است که بدن ما برای رشد و استحکام استخوان‌ها به آن نیاز دارد. این ویتامین با کنترل تعادل کلسیم و فسفر، افزایش جذب فسفر و کلسیم از روده‌ها و کاهش دفع از کلیه، مانعِ بروز مشکلاتی همچون پوکی استخوان می‌شود. همچنین مصرف ناکافی کلسیم نیز می‌تواند منجر به نرمی استخوان در کودکان و بزرگسالان شود. هدف از پژوهش حاضر، بررسی تولید یک میان وعده ژله‌ای غنی شده با کلسیم و ویتامین D3 (کلسیفرول) برای کودکان با استفاده از چاپگر سه‌بعدی بود. بر این اساس ابتدا ژله قالبی در 9 تیمار در غلظت‌های 75 و 50، 25 درصد IU ویتامین D3 و 9/0، 6/0 و 3/0 درصد کلسیم همراه با نمونه شاهد (ژله بدون ویتامین D3 و کلسیم) طراحی گردید. آزمون‌های شیمیایی (رطوبت، اسیدیته، آب‌اندازی، خاکستر و بریکس) و ویژگیهای حسی (عطر، طعم، رنگ، بافت، چسبندگی و مطلوبیت کلی) جهت انتخاب فرمولاسیون بهینه بر روی ژله‌های قالبی انجام پذیرفت و در قالب طرح کاملاً تصادفی مقایسه گردیدند. نتایج نشان داد استفاده از غلظت‌های مختلف ویتامین D3 اثر معنی‌داری بر مقادیر ر رطوبت، اسیدیته، آب اندازی، خاکستر و بریکس ژله‌های قالبی غنی شده در مقایسه با نمونه شاهد نداشت. در حالی که استفاده از غلظت‌های مختلف کلسیم اثر معنی‌داری (05/0p<) بر میزان کاهش رطوبت، افزایش اسیدیته، کاهش میزان آب اندازی، افزایش خاکستر و بریکس داشت. امتیاز مطلوبیت کلی ژله‌های قالبی غنی شده اختلاف معنی‌داری (05/0p<) با نمونه شاهد داشت. نتایج نشان داد می‌توان از کلسیم به میزان 6/0 درصد و 50 درصد IU ویتامین D3 با تأثیر مطلوب بر ویژگی‌های حسی در فرمولاسیون ژله قالبی استفاده نمود. سپس جهت استفاده از چاپگر سه‌بعدی برای تولید ژله ساختاریافته، شرایط تولید بر طبق روش سطح پاسخ 5/36 میلی‌لیتر بر ساعت سرعت پمپ، 5/5 میلی‌متر بر ثانیه سرعت نازل چاپگر و 6/1 میلی‌متر فاصله جمع کننده تا نازل چاپگر بهینه‌سازی شد. تولید ژله به‌صورت چاپ شده، فاکتورهای بافت سنجی را ارتقا بخشید. همچنین نتایج تحقیق حاضر عدم آسیب فیزیکوشیمیایی به محصول را طی فرایند چاپ تأیید می‌نماید. بر طبق نتایج ارزیابی حسی، با توجه به بهبود محسوس سفتی و فنریت بافت ژله چاپ شده، امتیاز بافت و چسبندگی آن توسط ارزیابان مطلوب‌تر و مطلوبیت کلی بیشتری به دست آورد. بنابراین میتوان از خواص ارزشمند چاپگر سه‌بعدی برای تولید ژله ساختاریافته غنی شده با خواص حسی، بافتی و پایداری مشابه ژله قالبی جهت استفاده از آن در رژیم غذایی کودکان و سالمندان بهره برد. کلمات کلیدی: بهینه‌سازی، بافت سنجی، فرمولاسیون، ژله چاپ شده، روش سطح پاسخ