القای ریشه مویین در شیرین بیان (Glycyrrhiza glabra) و اثر متیل جاسمونات بر تجمع گلیسیریزین
تاریخ دفاع
مقطع تحصیلی
كارشناسی ارشد
گروه آموزشی
بیوتكنولوژی كشاورزی
استاد
مجید طالبی
گلیسیریزین یک متابولیت ثانویه با ارزش با خواص دارویی بالا میباشد که به عنوان مهمترین ترکیب در گیاه دارویی شیرینبیان (Glycyrrhiza glabra L.) شناخته میشود. با توجه به مشکلات موجود در کشت گیاهان در مزرعه، استفاده از تکنیکهای کشت بافتی به ویژه کشت ریشه مویین، تولید گلیسیریزین را سادهتر و مقرون به صرفهتر میکند. در این پژوهش جهت بهینهسازی القای ریشه مویین در شیرینبیان آزمایش اول به منظور انخاب بهترین سویه اگروباکتریوم رایزوژنز از میان سویه¬های MSU، A7 و A4-N و بهترین ریزنمونه از میان ریزنمونههای برگ، ساقه و دمبرگ در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار به صورت کشت درون شیشه¬ای طراحی گردید. همچنین بر اساس نتایج آزمایش قبل آزمایش دوم جهت تعیین بهترین سن ریزنمونه برگی از میان برگهای دو هفتهای، سه هفتهای و چهار هفتهای برای تلقیح با سویه MSU در قالب یک طرح کاملا تصادفی طراحی گردید. آزمایش سوم به منظور انتخاب منبع کربوهیدرات محیط کشت از میان دو ترکیب گلوکز و ساکارز 3 درصد پایه¬ریزی شد. همچنین آزمایش چهارم جهت انتخاب تیمار نوری مناسب برای رشد ریشههای مویین از میان دو تیمار 24 ساعت تاریکی و 16 ساعت روشنایی- 8 ساعت تاریکی طراحی گردید. نتایج نشان داد، تولید ریشه مویین از این گیاه دارویی به نوع سویه باکتری، سن برگ، سن ریزنمونه، تیمار نوری و ترکیبات محیط کشت بستگی دارد. بیش¬ترین درصد ریشه¬زایی به هنگام استفاده از سویه MSU (80 درصد)، ریزنمونه برگی (80 درصد)، برگ سه هفته¬ایی (66/76 درصد) و محیط کشت MS حاوی ساکارز 3 درصد (66/86) و تیمار 24 ساعت تاریکی (66/86 درصد) مشاهده شد. در این پژوهش لاین¬های ریشه مویین شیرینبیان تحت تیمار 100 میکرومولار متیل جاسمونات در مدت زمان 48 ساعت قرار گرفت و میزان گلیسیریزین موجود در پنج لاین انتخابی از طریق آنالیز HPLC تعیین شد. مقدار گلیسیریزین در چهار لاین تیمارشده نسبت به لاین شاهد بعد از گذشت 48 ساعت به صورت معنی¬داری کاهش یافت، که این نتیجه حاکی از تراوش گلیسیریزین به محیط کشت میباشد، اما در لاین L3 مقدار گلیسیریزین 6/2 برابر لاین شاهد گزارش شد.
کلمات کلیدی: گلیسیریزین، اگروباکتریوم رایزوژنز، السیتور، متیل جاسمونات، ریشه مویین

