یکی از باکیفیت‌ترین محصولات فرعی پرورش زنبورعسل در ایران، ژله رویال می‌باشد. برای ارزیابی عملکرد ژله رویال در نژاد زنبورعسل ایرانی و همچنین امکان افزایش تولید این محصول در آمیخته‌های این نژاد، مطالعه حاضر اجرا شد. برای دستیابی به این هدف، دو نژاد خالص ایرانی و ایتالیایی و آمیخته آن‌ها بررسی شدند. بدین منظور، چهار گروه، خالص و آمیخته با 25 تکرار شامل گروه A نژاد ایرانی خالص، گروه C نژاد ایتالیایی خالص، گروه B آمیخته دو نژاد (ملکه ایتالیایی و نر نژاد ایرانی) و گروه D آمیخته (ملکه ایرانی با نرهای ایتالیایی) بررسی شدند. استفاده از نژادهای اصلاح‌شده در تلاقی با توده بومی ایرانی این امکان را فراهم کرد تا نژادها ازنظر افزایش راندمان تولید و قدرت بقا نیز مقایسه شوند. از برخی ویژگی ها مانند مقدار تولید ژله رویال در کنار سازگاری توده بومی می‌توان برای بهبود صفات و افزایش راندمان تولید استفاده کرد. در این مطالعه، زنبورستان‌ در مناطقی با شرایط آب‌وهوای متفاوت ازجمله خوزستان (شوش)، اصفهان (مبارکه و اصفهان) و شهرکرد (کوهرنگ) طی دو سال استقرار یافتند. برای اطمینان از آمیزش آمیخته‌ها و خالص بودن نژادها، سعی شد جفت‌گیری‌ها در منطقه ایزوله انجام شود، سپس کلنی‌ها بعد از رشد، برای ارزیابی ژله رویال به منطقه غنی از پوشش گیاهی (کوهرنگ) انتقال یافتند تا به تولید بهتر ژله رویال کمک شود. ضمناً سعی شد برای همه کلنی‌ها یکسان‌سازی انجام شود تا خطای موجود در جمعیت‌ها به حداقل رسد. از هر گروه، 7 کلنی باقدرت بالا، جمعیت انتخاب برای تولید ژله رویال آماده شد. از شبکه مانع ملکه عمودی و از تیرک‌های تک‌ردیف برای تولید ژله‌ رویال و از سوزن‌های اتوماتیک برای پیوند استفاده شد. از هر کندو 6 مرحله ژله رویال گیری شد و اطلاعات وزن ژله رویال در هر سه روز یاداشت شد. سپس درصد پذیرش هر کندو و میزان ژله رویال در هر سلول محاسبه شد. همراه با ارزیابی میزان ژله رویال، به بررسی عملکردهای دیگر شامل میزان عسل تولیدشده، رفتارهای زنبورعسل، میزان ذخیره گرده گل و رشد کلنی‌ها رکورد برداری شد. پس از آماده‌سازی داده‌ها، برای مقایسه میانگین‌ها از رویه GLM در نرم‌افزار SAS استفاده شد. ازنظر تولید ژله رویال گروه C با میانگین (g) 51/0 ± 05/7 ، عملکرد بالاتری را نشان داد (05/0>P). در ارزیابی عملکرد ذخیره گرده گل در قاب گروه آمیخته B با میانگین (سطح قاب) 04/0 ± 55/0، نسبت به دیگر گروه‌ها عملکرد بالاتری داشت (05/0>P). ازنظر رفتار دفاعی، گروه A و گروه D نسبت به دو گروه دیگر عملکرد بهتری داشتند (05/0>P). همچنین نتایج ارزیابی همبستگی بین صفات عملکردی مختلف نشان داد، تولید ژله رویال و درصد پذیرش، همبستگی مثبت 75/0 و معنی‌دار دارند. تولید کل دوره ژله رویال و دو دوره 2 و 3 همبستگی 80/0 با 0001> Pرا نشان دادند. میزان رشد جمعیت و میزان تخم و لارو باهم ارتباط مثبت 85/0 و معنی‌دار داشتند 0001>P . بااین‌وجود مقدار همبستگی تولید ژله رویال و نیش زدن، همچنین، همبستگی رشد جمعیت و نیش زدن معنی‌دار نبود که نشان می‌دهد تولید ژله رویال و رشد جمعیت، ارتباطی با نیش زدن ندارد و کلنی‌های نیش‌زن هم می‌توانند تولید بالا داشته باشند؛ بنابراین می‌توان نتیجه گرفت، برای افزایش تولید ژله رویال و سایر فرآورده‌های زنبورعسل در کشور، همچنین رسیدن به جایگاه بالا در این صنعت، نیاز به اصلاح نژاد متداول، همراه با سیستم‌های آمیخته‌گری با کمک نژادهای خارجی می‌باشد و با استفاده از پتانسیل نژاد داخلی ازنظر قدرت بقا می‌توان به بهبود و پیشرفت این صنعت کمک کرد. کلمات کلیدی: تولید ژله رویال، زنبورعسل ایرانی، زنبورعسل ایتالیایی، آمیخته‌های دو نژاد، صفات عملکردی