بررسی تركیبات حاصل از تجزیه سموم زیرالنون و د اكسی نیوالنول طی فرآیند اوزون دهی ذرت و ارزیابی ریسك آن ها
تاریخ دفاع
مقطع تحصیلی
كارشناسی ارشد
گروه آموزشی
علوم و صنایع غذایی
استاد
صبیحه سلیمانیان زاد
سالانه مقادیر زیادی غلات مختلف از جمله ذرت برای مصارف مختلفی وارد کشور میشوند. سموم قارچی، یکی از اولین خطراتی است که نگهداری این غلّه را در انبارهایی با شرایط نامناسب تهدید میکند. این سموم قارچی یکی از رایجترین آلاینده های موادغذایی و خوراک دام و طیور هستند. از جمله سموم قارچی خطرناک برای سلامت انسان و سایر موجودات زنده میتوان به آفلاتوکسینها (Afs)، اکراتوکسین(OTA) A، پاتولین (PUT)، فومونیزینها (FBs)، زیرالنون (ZEA) و داکسی نیوالنول (DON) اشاره کود. دو سم زیرالنون و داکسی نیوالنول توسط گونههای قارچ فوزاریوم تولید شده و آلایندههای رایج غلات بویژه ذرت میباشند. در سالهای اخیر تلاشهای زیادی برای پیداکردن راهی برای از بین بردن این سموم صورت گرفتهاست. یکی از این روشهای شیمیایی ایمن، روش اوزوندهی است. اوزوندهی باعث تجزیةکامل این سموم و یا تبدیل آنها به مواد دیگری میگردد که در این صورت سمیت داشتن یا نداشتن مواد حاصل از اوزوندهی باید مورد بررسی قرار گیرد. لذا در این مطالعه، ترکیبات حاصل از اوزوندهی دو سم زیرالنون و داکسی نیوالنول ذرت بمنظور ارزیابی ریسک و درصد کاهش سمیت آنها ودرنهایت تعیین مقدار غلظت اوزوندهی در رفع سمزدایی از محصولات آلوده به این سموم بررسی شده است. در فاز اول با استفاده از HPLC درصد کاهش داکسی نیوالنول در غلظتهای ????،????،??? و زیرالنون در غلظتهای ???،???،??? بعد از فرآیند اوزوندهی (min ??? درمعرض ppm ??? اوزون گازی) بررسی شد. در فاز دوم، با استفاده از LC-MS/MS ترکیبات شکسته شده حاصل از آن دو سم، در نمونههای ذرت آلوده شده اندازهگیری شد. در فاز نهایی، میزان سمیت ترکیبات شکسته شده توسط اوزون، با استفاده از ردة سلولی L929 ، با کمک روش MTT ارزیابی ریسک شدند. نتایج فاز اول نشان داد؛ درصد تخریب داکسی نیوالنول در سطح ???? به میزان ??% و در سطوح ????،??? ، ???% بود. همچنین برای زیرالنون در تمامی سطوح آزمایش شده ???،???،??? میزان تخریب ???% حاصل شد. نتایج بررسی ترکیبات حاصل از تخریب سموم با LC-MS/MS منجربه تولید دو فراوردة جانبی برای زیرالنون شامل: ترکیب اول (m/z ????/???)، ترکیب دوم(m/z ????/??? ) و تولید شش فراوردة جانبی برای داکسی نیوالنول شامل: ترکیب اول (m/z ????/???)، ترکیب دوم(m/z ????/???)، ترکیب سوم (m/z ????/???)، ترکیب چهارم (m/z ????/???)، ترکیب پنجم (m/z ????/???) ترکیب ششم (m/z ????/???) شد. با بررسی نسبت جرم به بارالکتریکی(m/z) آنها و مقایسه با ترکیبات معرفی شده در مطالعات سایر محققین نتیجهگیری شدکه این سموم پس از اوزوندهی بعلت تغییر ساختار مولکولی و شکسته شدن پیوندهای دوگانة کربن-کربن موجود در حلقه ساختاری آنها، به ترکیباتی بیضرر تبدیل شدهاند. این نتیجه دربخش سوم مطالعة حاضر در نتایج آزمون MTT روی ردة سلولی L929 با سه بار تکرار نیز تأیید شد. بدین صورتکه درصد زندهمانی این ردة سلولی در مواجهه با سم زیرالنون اوزوندهی شده ??/?? % و در مواجهه با سم داکسینیوالنول اوزوندهی شده ??/?? % بود. همچنین این ردة سلولی در مواجهه با سموم ذکر شده مورفولوژی طبیعی داشتند و ساختار خود را حفظ کردهبودندکه حاکی از ایمنبودن این ترکیبات میباشد. لذا میتوان نتیجه گرفت که با اوزوندهی در شرایط ذکر شده اثر سمیت دو سم داکسی نیوالنول و زیرالنون را میتوان بطور قابل توجهی کاهش داد. برای عملیاتی شدن استفاده از روش اوزوندهی برای حذف ??? % این سموم باید این مطالعه با غلظتهای بالاتری از اوزون نیز مورد بررسی قرار گیرد.
کلمات کلیدی: ذرت، کاهش مایکوتوکسین ها، اوزوندهی، زیرالنون، دی اکسی نیوالنول، L929 ، ارزیابی ریسک

