مطالعه حاضر با هدف بررسی تاثیر زمان جفت شدن گوساله ها بر عملکرد، سلامت و رفتار اجتماعی گوساله های شیرخوار هلشتاین انجام شد. به این منظور 72 راس گوساله هلشتاین (36 گوساله نر و 36 گوساله ماده) با میانگین وزن 53/36 کیلوگرم به صورت کاملا تصادفی با تیمارهای 1) گوساله های جفت شده در زمان تولد، 2) گوساله های جفت شده در 20 روزگی، 3) گوساله های جفت شده در 40 روزگی و 4) گوساله های انفرادی (هم نر و هم ماده) با 18 گوساله در هر تیمار وارد طرح شدند. مصرف خوراک آغازین و نمره سلامت به صورت روزانه، دمای مقعد و نرخ تنفس هفته ای یک بار ثبت شد. وزن بدن در شروع آزمایش و هر 10 روز یک بار و رشد اسکلتی در ابتدای آزمایش و روزهای شیرگیری و پایان دوره انجام شد. حدود یک هفته بعد از گروه بندی شدن تا زمان شیرگیری رفتار تمام گوساله ها در هر تیمار نیم ساعت (هر 2 دقیقه یک بار) بعد از شیر خوردن به صورت یک روز در میان ثبت شد. براساس نتایج به دست آمده مصرف خوراک آغازین تیمار جفت شده در 20 روزگی و جفت شده در 40 روزگی بیش از سایر تیمارها بود (009/0 p =). در بررسی وزن بدن بین تیمارها تفاوت معنی داری مشاهده نشد. افزایش وزن روزانه در تیمار جفت شده در 20 روزگی بیش از سایر تیمارها بود (0001/0p <). نرخ تنفس در تیمار انفرادی بیش از دیگر تیمارها بود (033/0 p =). دمای مقعد در تیمار جفت شده در 20 روزگی از سایر تیمارها کمتر بود (002/0 p =). در بررسی نمره بینی تفاوت معنی داری بین تیمارها مشاهده نشد. نمره چشم در تیمار جفت شده در 40 روزگی و انفرادی بیش از سایر تیمارها بود (001/0 p =). نمره گوش نیز در تیمار جفت شده در 40 روزگی و انفرادی بیش از دیگر تیمارها بود (032/0 p =). در بین فراسنجه های رشد اسکلتی قبل شیرگیری تنها عرض پین و طول بدن بین تیمارها تفاوت معنی داری داشت (029/0 p <) که عرض پین در تیمار جفت شده در 20 روزگی و انفرادی وطول بدن در تیمار جفت شده در 20 روزگی بیش از سایر تیمارها بود. بعد شیرگیری ارتفاع جدوگاه در تیمار جفت شده در 20 روزگی، ارتفاع هیپ در تیمار جفت شده در 40 روزگی، ارتفاع پین در تیمار جفت شده در 20 روزگی و جفت شده در 40 روزگی، دور سینه در تیمار جفت شده در 20 روزگی، عرض پین در تیمار جفت شده در 20 روزگی، جفت شده در 40 روزگی و انفرادی و طول بدن در تیمار جفت شده در 20 روزگی بیش از سایر تیمارها بود (052/0 p <). بعد شیرگیری در دور شکم و عرض هیپ بین تیمارها تفاوت معنی داری مشاهده نشد. در بررسی رفتار لیسیدن پوزه، سیستم پستانی، اندام تناسلی ماده، بیضه، دم و بستر (هم در حالت ایستاده و هم خوابیدن) تفاوت معنی داری بین تیمارها مشاهده نشد. مجموع رفتار نشخوار در تیمار انفرادی، مجموع رفتار خوابیدن در تیمار جفت شده در زمان تولد و انفرادی، مجموع رفتار ایستاده در تیمار جفت شده در 40 روزگی و مجموع رفتار لیسیدن در تیمار جفت شده در 20 روزگی بیش از سایر تیمارها بود (001/0 p <). رفتار خوابیدن در تیمار جفت شده در زمان تولد و انفرادی، خوابیدن و نشخوار در تیمار انفرادی، ایستاده در تیمار جفت شده در 40 روزگی، ایستاده و نشخوار در تیمار جفت شده در زمان تولد و خوردن در تیمار جفت شده در 40 روزگی بیش از سایر تیمارها بود (003/0 p <). رفتارهای لیسیدن از قبیل گوش در تیمار جفت شده در 20 روزگی، دگرمکیدن در تیمار جفت شده در زمان تولد، جفت شده در 20 روزگی و جفت شده در 40 روزگی، غلاف غضیب در تیمار جفت شده در زمان تولد، بدن خود تیمار جفت شده در زمان تولد، میله و دیواره (هم در حالت ایستاده و هم در حالت خوابیدن) تیمار انفرادی، خوابیدن لیسیدن بدن خود و دگر میکیدن در تیمار جفت شده در زمان تولد بیش از سایر تیمارها بود (051/0 p<).
به طور کلی یافته های حاصل از این طرح پژوهشی انجام شده نشان داد جفت کردن گوساله ها در سن 20 روزگی از نظر عملکرد، سلامت و رفتار بهتر از سایر تیمارها بود.
کلمات کلیدی: گوساله های شیری، زمان جفت شدن، نمره بدنی، رفتار تغذیه ای