از ابتدای زندگی انسان ها بر روی کره زمین بدون شک آب مایه حیات تمام موجودات بوده و بهصورت جریانهای زیرزمینی، رودخانهها، دریاچهها و اقیانوسها در دسترس بوده است. یکی از راه های موجود جهت انحراف آب، به منظور استفاده از این منبع حیاتی، آبگیرها می باشند. آبگیرها برای انحراف آب از یک کانال بزرگ تر، به یک کانال کوچک تر مورد استفاده قرار می گیرند. از نکات قابل توجه در طراحی آبگیرها می توان به این مورد اشاره نمود که شرایطی مورد انتخاب قرار گیرد تا آب منحرف شده توسط آبگیر، دارای بیشترین دبی جریان و کمترین دبی رسوب باشد؛ چراکه با ورود رسوبات به آبگیر، به سبب سرعت کمتر جریان در محدوده این سازه ها و همچنین جریان گرداب های به وجود آمده از انحراف جریان به داخل آبگیر، به ویژه در شبکه های آبیاری، رسوب گذاری در محدوده آن ها رخ می دهد. به همین دلیل در پایان نامه حاضر از مدل SSIIM به منظور کنترل ورود رسوبات به آبگیر جانبی مستقر در یک کانال با قوس 180 درجه، در حضور صفحات مستغرق استفاده شده و شبیه سازی عددی جریان رسوب ورودی به آبگیرهای جانبی و شبیه سازی ساختار جریان با تغییر در پارامترهایی مانند طول صفحات مستغرق، دبی آبگیری، زاویه آبگیری و زبری بستر مورد بررسی قرار گرفته است. به منظور صحت سنجی نتایج شبیه سازی عددی و نتایج آزمایشگاهی از اطلاعات تحقیق شیرالی و همکاران (1397) استفاده گردیده است. از نتایج شبیه سازی می توان نتیجه گرفت که بهترین اندازه طول صفحه مستغرق برابر H2/2 (H ارتفاع صفحه مستغرق می باشد) بوده و کمترین میزان رسوب را از آبگیر جانبی عبور می دهد. دبی آبگیری با میزان رسوب ورودی به آبگیر جانبی رابطه عکس داشته و با افزایش دبی آبگیری میزان رسوب وارد شده به آبگیر جانبی کاهش مییابد. در شرایط استقرار آبگیرهای جانبی در موقعیت 120 درجه در قوس کانال، با کاهش زاویه آبگیری، میزان رسوب وارد شده به آبگیر جانبی افزایش مییابد. همچنین در شبکه با زبری بستر 5/2 برابر قطر متوسط ذره، کمترین میزان رسوب به آبگیر جانبی وارد شدهاست. در تمامی شبکه ها، بیشترین سرعت افقی جریان در طول کانال اصلی در قوس خارجی روی داده است. بررسی خطوط تراز سرعت عمودی جریان در کانال اصلی در کل شبکه ها، نشان داد که میزان این سرعت در کناره های دیواره قوس داخلی به بیشترین حد خود رسیدهاست. در ناحیه ورودی دیواره انتهایی آبگیر جانبی بیشترین میزان فشار جریان وجود داشته و با نزدیک شدن جریان به دیواره ابتدایی آبگیر جانبی، میزان این فشار منفی تر شده و کاهش یافته است.
کلمات کلیدی: رسوب، آبگیر جانبی، صفحات مستغرق، مدل SSIIM