علاقه به تولید گیاهان دارویی و معطر به عنوان یک منبع قابل اعتماد برای درمان و تسکین بسیاری بیماری¬ها به طور مداوم در سراسر جهان در حال افزایش است. گل گاوزبان اروپایی ((Borago officinalis L. گیاهی است یکساله و برای مصارف دارویی و آشپزی، اما عمدتاً برای روغن دانه آن کشت می¬شود. گل گاوزبان یکی از شناخته‌شده‌ترین منابع اسید¬گاما لینولنیک (GLA)، است چرا که از محتوای کل روغن دانه که 30 تا 40 درصد است نزدیک به 20 تا 30 درصد آن GLA است. تنش خشکی یکی از تنش‌های مهم غیرزنده است که به شدت بر تولید مواد غذایی در سراسر جهان تأثیر می‌گذارد. از میان روش‌های مدیریتی مختلف برای به حداقل رساندن خسارات تنش خشکی، ارتقای رابطه گیاه-میکروب از طریق بهبود فرآیندهای فیزیولوژیک مختلف به تحمل تنش خشکی گیاه کمک می‌کند. قارچ‌های مایکوریزا همزیست‌های مهم ریشه گیاه در خاک هستند که در تغذیه گیاه، حاصل‌خیزی خاک و تحمل تنش‌ها دخیل هستند. در این پژوهش تاثیر قارچ مایکوریزا (گونه‌ی Funneliformis mosseae) روی برخی ویژگی‌های رشدی و فیزیولوژیک و همچنین خصوصیات عملکردی و کیفی گل‌گاوزبان اروپایی تحت تنش خشکی، به صورت دو آزمایش گلدانی مورد بررسی قرار گرفت. هر آزمایش به صورت طرح بلوک‌های کامل تصادفی و به صورت فاکتوریل در چهار تکرار انجام شده است. آزمایش اول مشتمل بر دو ژنوتیپ (پاکان بذر و دشتیار)، دو سطح تلقیح خاک با مایکوریزا (بدون مایکوریزا و با مایکوریزا) و سه سطح آبیاری (یک سطح تیمار آبیاری کامل و دو سطح تنش خشکی متوسط و شدید) بود و آزمایش دوم نیز مشتمل بر دو ژنوتیپ (پاکان بذر و دشتیار)، دو سطح تلقیح میکوریزا و دو سطح آبیاری (یک سطح تیمار آبیاری کامل و یک سطح تنش خشکی) بود. نتایج دو آزمایش نشان داد که تنش خشکی منجر به کاهش درصد آغشتگی مایکوریزایی ریشه، محتوای نسبی آب برگ، حداکثر کارآیی کوانتومی فتوسیستمII، غلظت کلروفیل a و b، پایداری غشا، غلظت فسفر، وزن تر وخشک ریشه، حجم ریشه، وزن‌تر و خشک بخش هوایی شد. تنش خشکی همچنین منجر به افزایش غلظت قندهای محلول، فنول کل، فلاونوئید کل، کاروتنوئید، و پرولین شد. در تمامی این صفات قارچ مایکوریزا سبب تخفیف اثرات خشکی و کمک به بهبود رشد گیاهان در هر دو آزمایش شد و به گیاهانی که تحت تنش خشکی قرار نگرفتند نیز در جهت استفاده بهتر از آب موجود در خاک و افزایش رشد کمک کرد. نتایج حاصل نشان داد که مایکوریزا می‌تواند گیاه دارویی گل گاو زبان اروپایی را در استفاده بهتر از فسفر و آب موجود در خاک، و در نتیجه بهبود خصوصیات فتوسنتری، رشد ریشه و بخش هوایی به ویژه تحت شرایط تنش خشکی کمک کند. کلمات کلیدی: گل‌گاوزبان اروپایی، تنش خشکی، همزیستی، قارچ مایکوریزا، فسفر.