اثر تیمارهای مختلف نور LED و تنش خشكی بر ویژگی های مورفولوژیك و میزان اسانس گیاه زوفا (Hyssopus officinalis)
تاریخ دفاع
مقطع تحصیلی
كارشناسی ارشد
گروه آموزشی
باغبانی
استاد
مهدی رحیم ملك
با توجه به افزایش مصرف گیاهان دارویی در دنیا ، تولید این گیاهان مورد توجه قرار گرفته است همچنین با وجود تولید لامپ-های LED امکان تولید گیاهان دارویی در شرایط کنترل شده فراهم شده است . از طرف دیگر تنش¬های غیرزیستی از جمله تنش خشکی رشد، نمو و فرایندهای بیوشیمیایی گیاه مانند تولید متابولیتهای ثانویه وترکیبات شیمیایی معطر را تحت تأثیر قرار می دهد. بنابراین تحقیقات بیشتر در زمینه کاربرد LED واثر تنشهای محیطی بر گیاهان دارویی، میتواند به توسعه و کاربرد بهینهتر این روش در تولید این گونه گیاهان کمک کند. این پژوهش با هدف ارزیابی اثر نورهای LED بر صفات مورفولوژیک، عملکردی، فیزیولوژیک و بیوشیمیایی زوفا (Hyssopus officinalis L.) تحت تنش خشکی انجام شد. این پژوهش به صورت تجزیه مرکب در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در شرایط گلدانی اجرا گردید. تیمارهای این آزمایش شامل پنج محیط نوری قرمز ،آبی ، ترکیب قرمز -آبی و سفید از نور LED به همراه نور طبیعی گلخانه و دو سطح رطوبتی شامل آبیاری کامل و 70 درصد آبیاری بودند. اعمال تنش خشکی موجب کاهش اکثر پارامترهای رشدی از جمله وسعت تاج پوشش، ارتفاع، طول میانگره، عرض برگ، وزن تر و خشک گیاه و افزایش فاکتورهای تنش مانند نشت یونی و همچنین پارامترهای فیزیولوژیک و بیوشیمیایی از جمله میزان کلروفیل a، کاروتنوئید، شاخص سبزینگی، فلورسانس کلروفیل، مقدار پرولین، فنول و فلاونوئید کل ، فعالیت آنتی اکسیدانی و درصد اسانس شد. با توجه به نتایج این آزمایش، نور قرمز-آبی LED با بیشترین تأثیر در فعالیت آنتی اکسیدانی بالاترین میزان معنی داری این ترکیبات (فنول و فلاونوئید) را نشان داد. گیاه زوفا نسبت به این نور واکنش بیشتری نشان داد، به طوری که از نظر فاکتورهای فتوسنتزی و خصوصیات رشدی و عملکردی نیز بیشترین میزان در این ترکیب نوری مشاهده شد. در رابطه با درصد اسانس و ترکیبات اصلی اسانس نیز در ترکیب نوری قرمز-آبی بیشترین مقدار ثبت شد. به طور کلی براساس نتایج بدست آمده در مطالعه حاضر با وجود عامل تنش رطوبتی به عنوان کاهنده رشد و عملکرد، افزایش خصوصیات رشد، تسریع رشد و افزایش عملکرد در نور قرمز-آبی و پس از آن در دو نور قرمز و آبی به صورت تک فام مشاهده گردید. در حالیکه در نور طبیعی گلخانه رشد و عملکرد به شدت تحت تأثیر تنش رطوبتی، کاهش زیادی یافت. اگرچه برخی از صفات رشدی و فیزیو-بیوشیمی در دو نور قرمز و آبی بهبود قابل قبولی داشتند اما با توجه به اینکه اکثر صفات مورد مطالعه در ترکیب این دو نور روند بهتر و بهبود قابل توجهی نشان دادند، به نظر می¬رسد ترکیب نوری قرمز-آبی بتواند با افزایش مقاومت گیاه به تنش رطوبتی، افزایش عملکرد و اسانس گیاه را تحت این شرایط رطوبتی به همراه داشته باشند.
کلمات کلیدی: نور، تنش خشکی، زوفا، فعالیت آنتی اکسیدانی، ترکیبات اسانس، خصوصیات رشدی و عملکردی

