از گذشته‌های دور، سیل همواره یکی از مخاطرات طبیعی بوده است و تا امروز خسارات سنگینی را به زندگی انسان¬ها تحمیل کرده است که بعضاً جبران¬ناپذیر است. در گذشته با امکانات موجود و مصالح محلی و امروزه با نرم‌افزارهای مختلف، داده¬های ماهواره¬ای و روش¬های پیشرفته دیگر برای کاهش خسارات ناشی از سیل چاره¬اندیشی می¬شود. در این تحقیق نیز با دو هدف ارزیابی خسارات ناشی از سیل و ارائه راهکارهای کنترل سیل سعی شده است با استفاده از نرم‌افزارهای مختلف این اهداف تحقق یابد. برای این منظور در این تحقیق، ارزیابی خسارات ناشی از سیل شامل خسارات اقتصادی به ساختمان¬های مسکونی و تجاری به همراه اموال داخلی آن¬ها با استفاده از نرم‌افزارهای HEC-FIA و HAZUS و تلفات جانی با استفاده از نرم‌افزار HEC-FIA در دوره بازگشت¬های 2، 5، 10، 25، 50، 100، 200، 500 و 1000 ساله انجام شده است و سپس راهکارهایی برای کنترل سیل در منطقه پیشنهاد شده است. برای دستیابی به این نتایج، در گام اول، مقادیر حداکثر بارش 24ساعته سالانه 15 ایستگاه باران¬سنجی به‌منظور برازش یک توزیع مناسب و محاسبه حداکثر بارش 24ساعته در دوره بازگشت¬های مختلف به نرم‌افزار Hyfran Plus معرفی شد. با برازش توزیع¬¬های مختلف مشخص شد، توزیع Gumbel در تمامی ایستگاه¬ها نتایج قابل¬قبول تا عالی داشته است. در گام دوم، مقادیر این بارش¬ها به نرم‌افزار HEC-HMS معرفی شد و با استفاده از آن، هیدروگراف سیل در دوره بازگشت¬های مختلف در بالادست آبراهه منتهی به شهر یزد به دست آمد. سپس در گام سوم با استفاده از نرم‌افزار HEC-RAS با تعریف محیط دوبعدی و شبکه¬بندی 10×10 مترمربع، شبیه‌سازی سیل با جریان ناماندگار در دوره بازگشت¬های مختلف انجام شد. در گام چهارم با معرفی فایل¬های Maximum Depth و Arrival Time با فرمت Float، منحنی-های عمق-خسارت FIA و داده‌های موجودی ساختمان¬ها به همراه توزیع جمعیت، مقدار خسارات به بخش¬های ذکر شده در دوره بازگشت¬های مختلف با نرم‌افزار HEC-FIA ارزیابی شد. نتایج نشان داد مقدار خسارات کل در دوره بازگشت¬های 2، 5، 10، 25، 50، 100، 200، 500 و1000ساله به ترتیب برابر 0، 0، 3/76، 77/304، 31/730، 95/1321، 73/2271، 62/2850، 21/3092 و 33/3684 هزار دلار است. همچنین نتایج ارزیابی تلفات جانی نشان داد، تعداد تلفات جانی برای همه دوره بازگشت¬ها صفر بوده است. در گام پنجم ارزیابی خسارات ناشی از سیل با استفاده از نرم‌افزار HAZUS مدنظر بوده است که به علت توسعه¬یافتن این نرم‌افزار برای قاره امریکا، ارزیابی خسارات ناشی از سیل به طور مستقیم با استفاده از این نرم‌افزار ممکن نبوده است؛ بنابراین خسارات ناشی از سیل با استفاده مستقیم از منحنی¬های عمق - خسارت New Orleans District و با استفاده از نرم‌افزارهای ArcMap10.8 و MATLAB R2018b ارزیابی شده است. نتایج این نرم‌افزار نشان داد، مقدار کل خسارات ناشی از سیل در دوره بازگشت¬های 2، 5، 10، 25، 50، 100، 200، 500 و1000ساله به ترتیب برابر 0، 0، 38/306، 79/625، 22/1483، 67/2252، 42/4084، 36/5114، 88/5431 هزار دلار است. باتوجه‌به نتایج ارزیابی خسارات ناشی از سیل با استفاده از هر دو نرم‌افزار مشخص است به‌ازای دوره بازگشت¬های مختلف، مقدار خسارات ناشی از سیل افزایش می¬یابد؛ بنابراین درنظرگرفتن راهکارهای کنترل سیل مناسب قبل از وقوع مخاطرات، باید مدنظر قرار گیرد. باتوجه‌به نتایج تحقیق و شرایط موجود در منطقه، راهکارهای پیشنهادی ارائه شده در این تحقیق برای کنترل سیل شامل احیای مسیل یزد، جلوگیری از ساخت‌وسازهای بیشتر در حریم مسیل، ایجاد سیل‌بند در دامنه ارتفاعات مهریز و استفاده آب ذخیره شده برای تغذیه مصنوعی آبخوان¬ دشت یزد - اردکان و قنات¬های اطراف از جمله قنات سید میرزا است که نیاز است راه¬حل قطعی کنترل سیل در منطقه با توجه تجربه مسئولان منطقه و درنظرگرفتن بودجه موردنیاز برای پیاده¬سازی پروژه تعیین شود.کلمات کلیدی: Hyfran Plus، HEC-HMS ، HEC-RAS، ارزیابی خسارات سیل، کنترل سیل