گلرنگ (Carthamus tinctorius) یک گیاه یک ساله و متعلق به خانواده Asteraceae است. به دلیل روغن دانه، رنگ گلچه ها و مقاومت گیاه به خشکی و شوری کشت گلرنگ مورد توجه است. گلرنگ همانند سایر گیاهان تحت تأثیر بسیاری از بیماری ها بویژه بیماری های قارچی قرار می گیرد که باعث آسیب به محصول و کاهش تولید می شوند. کنترل شیمیایی این بیماریها باعث آسیب به محیط زیست و سلامت انسان ها و سایر موجودات می شود. قارچ های اندوفیت با افزایش تحمل گیاهان در برابر تنشها، به عنوان عوامل بیوکنترل بالقوه معرفی می شوند. با این وجود مطالعات کمی در مورد جوامع اندوفیتی گلرنگ در دنیا وجود دارد و در ایران هنوز مطالعه ای در زمینه قارچهای اندوفیت گلرنگ انجام نشده است. بنابراین باتوجه به اهمیت کشت گلرنگ در ایران از دیرباز تا کنون به عنوان یکی از خاستگاه های گلرنگ و خساراتی که توسط بیمارگرهای قارچی به وجود می آید، در این پژوهش شناسایی مورفولوژیکی و مولکولی قارچ های بیماریزا و اندوفیت در گلرنگ مورد بررسی قرار گرفت. برای این منظور، از مزارع استان اصفهان نمونهبرداری از اندام های برگ، ساقه، ریشه و طوقه ی بوتههای دارای علائم بیماری جهت شناسایی قارچ های بیمارگر و نمونه برداری از گیاهان سالم و فاقد هرگونه علائم بیماری جهت شناسایی قارچ های اندوفیت صورت گرفت. در مجموع 80 نمونه مشکوک به بیماری قارچی و همچنین 30 نمونه سالم برای شناسایی قارچهای اندوفیت جمعآوری شد. به طوری که از 80 نمونه دارای علائم، 41 جدایه بیمارگر و از 30 نمونه سالم، پنج جدایه اندوفیت به دست آمد. پس از جداسازی و خالص نمودن قارچها، صفات مورفولوژیکی آنها ازجمله خصوصیات پرگنه، شکل هیفها، وضعیت کنیدیوفور و کنیدیوم ها روی محیطکشت-های مختلف بررسی شد. بر این اساس قارچهای عامل لکه برگی به دو گونه قارچی شامل Alternaria alternata، A. sorghi و قارچهای عامل پوسیدگی طوقه و ریشه و بوته میری به چهار گونه قارچی شامل Fusarium solani، Fusarium falciforme ، Fusarium nygamai و Macrophomina phaseolina تعلق گرفتند. لازم به ذکر است که تعداد 22 نمونه نیز مربوط به علائم سفیدک پودری و هشت نمونه مربوط به علائم زنگ نیز جمعآوری شد و مورد بررسی میکروسکوپی قرار گرفت. بدین ترتیب قارچ Puccinia carthami به عنوان عامل ایجاد زنگ و قارچ های Leveillula taurica و Golovinomyces cichoracearum عوامل مولد سفیدک پودری در گلرنگ شناسایی شدند. در این مطالعه قارچهای اندوفیت تنها از برگ جداسازی شدند، که این قارچها شامل Alternaria alternata، Acrophialophora jodhpurensis و Fusarium falciforme بودند. بیماریزایی جدایههای بیماریزا و همچنین عدم بیماریزایی جدایههای اندوفیت روی رقم کوسه در شرایط گلخانه با اجرای اصول کخ مورد اثبات قرار گرفت. جهت شناسایی مولکولی جدایههای قارچی و ارزیابی روابط فیلوژنتیکی آن ها ناحیه بین ژنی DNA ریبوزومی با استفاده از آغازگرهای (ITS4 و ITS1 ) و (ITS5 و ITS4 ) تکثیر شد. جهت شناسایی تکمیلی برخی از جدایههای قارچی نیز از آغازگرهای Tef (translation elongation factor) استفاده شد. نتایج BLAST توالی های به دست آمده با توالیهای موجود در بانک ژن بیانگر تشابه جدایههای این پژوهش با گونههای مشابه بود.کلمات کلیدی: گلرنگ، بیماریزا، اندوفیت، ناحیه بین ژنی DNA ریبوزومی،TEF ،روابط فیلوژنتیکی