زنبورعسل یکی از مفیدترین حشرات موجود در طبیعت است که نقش استراتژیکی بسیار حائز اهمیتی در عمل گرده‌افشانی گیاهان و در نتیجه حیات پایدار کره زمین، حفظ اکوسیستم و حفاظت از محیط‌زیست ایفا می‌نماید. بعلاوه این حشره مفید دارای فرآورده‌های متنوع و پردرآمدی است که صرف‌نظر از ارزش غذایی، دارای خواص درمانی نیز می‌باشد و بنابراین باید حضور زنبورعسل در طبیعت را بیشتر تقویت نماییم. ملکه زنبورعسل، مادرتمام اعضای کلنی و تامین کننده جمعیّت کلنی است و استفاده از ملکه‌هایی باکیفیت که از قدرت تخم‏‏گذاری بالایی برخوردارد منجر به تولید کلنی¬های قوی‌تری خواهد شد. یکی از راهکارهای افزایش جمعیّت کندو استفاده ازسیستم دوملکه¬ای است. به منظور مقایسه عملکرد کلنی¬های دوملکه¬ای با کلنی-های تک ملکه‌ای، آزمایشی درقالب طرح فاکتوریل_ اسپیلت در زمان در قالب طرح کاملاً تصادفی در 2 تیمار و 6 تکرار و طرح اسپیلت در زمان در قالب طرح کاملاً تصادفی با استفاده از 15 کندوی لانگستروت که از جمعیّت ، مقدارعسل و ذخیره غذایی یکسانی برخوردار بودند و ملکه¬های هم‌سنی نیز داشتند در2 تیمار و 6 تکرار برای صفت رفتار دفاعی، 2 تیمار و 4 تکرار برای صفت موم بافی و 2 تیمار و 3 تکرار برای ادغام شدن کلنی‏ها استفاده شد. تعداد 10 کندوی یک ملکه¬ای با یکدیگر ادغام و با استفاده ازشبکه توری 8 میش و سپس شبکه ملکه وکنترل دقیق مراحل ادغام به کندوی دو طبقه دوملکه‌ای تبدیل شدند. ازطرفی تعداد 5 کندوی شاهد یک ملکه¬ای نیزجهت مقایسه و بررسی با کندوهای دوملکه‌ای درهمان منطقه مستقر گردید. طول مدت آزمایش یکسال و در دومرحله اجرا شد. در طی این آزمایش میزان جمعیّت ، میزان عسل تولیدی، میزان نوزادان و مقدار موم بافی کندوهای مختلف مورد ارزیابی و در فواصل زمانی 15 روز یکبار از آنها رکورد برداری بعمل آمد. از رفتارهای دفاعی هر کندو نیز در طی فواصل زمانی 6 روزه و در طی 6 مرحله رکورد برداری صورت گرفت. نتایج این تحقیق نشان داد کلنی‌ها‏ی دو ملکه¬ای در مجموع از عملکرد بهتری از نظر صفات مورد بررسی در مقایسه با کلنی¬های تک ملکه‌ای (شاهد) برخوردارند. بنابراین نتایج این تحقیق پیشنهاد می¬کند که استفاده از سیستم مدیریتی دو ملکه‌ای در زنبورعسل می‌تواندسبب افزایش نرخ تخمک‌گذاری ملکه، افزایش جمعیّت کندو، افزایش راندمان تولید عسل، افزایش نقش گرده‌افشانی زنبورهای عسل و در مجموع منجر به افزایش عملکرد کندوی زنبور عسل گردد. کلمات کلیدی: کلنی زنبور عسل، سیستم مدیریتی، کندوهای دوملکه¬ای، کندوهای تک ملکه¬ای، زمستان گذرانی، تولید عسل