تاثیر پراكسید هیدروژن بر تنش گرمایی كوتاه مدت در گیاه توت فرنگی رقم كاماروسا
تاریخ دفاع
مقطع تحصیلی
كارشناسی ارشد
گروه آموزشی
باغبانی
استاد
بهرام بانی نسب
تنش گرمایی از مهمترین پدیدههای آب و هوایی است که باعث آسیب مخرب به بسیاری از محصولات کشاورزی از جمله توت فرنگی شده است. تنش گرمایی تمام جنبههای رشد و متابولیسم گیاه مانند جوانه¬زنی بذر، فتوسنتز، بیان ژن و تجمع متابولیتها را تحت تاثیر قرار میدهد. سطوح بالای واحدهای گرمایی تاثیر منفی بر فعالیت آنزیمها و فتوسنتز دارد که منجر به تولید گونههای فعال اکسیژن میشود. توت فرنگی(Fragaria × ananassa Duch.) یکی از محصولات با بیشترین پراکنش در جهان است. در بسیاری از کشورها با آب و هوای معتدل و نیمه گرمسیری حتی در مناطق گرمسیری در ارتفاعات بالا کشت می شود. میوه توت فرنگی به خاطر طعم، مزه و ظاهر منحصربه فرد مورد توجه زیادی است. توت فرنگی دارای ترکیب های سودمند مانند آنتوسیانین، اسید آسکوربیک و همچنین ویژگیهای آنتی اکسیدانی بسیار ارزشمند میباشد توت فرنگی به عنوان گیاه حساس به دما طبقه بندی میشود و در سال¬های اخیر افزایش دمای کرهی زمین عملکرد توت فرنگی را کاهش داده است. بنابراین توسعه روشهایی به منظور افزایش تحمل گیاهان به تنش گرمایی ضروری میباشد و هم اکنون توجه زیادی را به خود جلب کرده است. از راهکارهای افزایش تحمل به تنش در گیاهان میتوان به مواردی مانند مهندسی ژنتیک، اصلاح سنتی، انتخاب گیاهان برتر در شرایط درون شیشه¬ایی، استفاده از مواد شیمیایی و استفاده از تنظیم کننده¬های رشد اشاره کرد. پراکسید هیدروژن مایعی روشن و کمی غلیظ¬تر از آب که به عنوان یک سیگنال سلولی درگیر در رشد و توسعه گیاهان شناخته میشود. نقش پراکسید هیدروژن در مکانیسمهای دفاعی گیاهان تحت تنشهای غیر زیستی نشان میدهد که این ترکیب میتواند اثرات تنش گرمایی را در گیاهان کاهش دهد. بنابراین آزمایشی در شرایط گلخانهای برای پاسخ دادن به اینکه آیا کاربرد پراکسید هیدروژن سبب محافظت از گیاهان توت فرنگی در شرایط تنش گرمایی میشود طراحی شد تیمار¬ها شامل 3سه سطح گرمایی (25، 35 و 40 درجه سلسیوس) و چهار غلظت پراکسید هیدروژن ( ?، ?، 5 و 10 میلی مولار) بود. آزمایش به صورت فاکتوریل 4×4 در قالب طرح کامل تصادفی با چهار تکرار انجام شد. نتایج نشان داد تنش گرمایی سبب افزایش غلظت پرولین و کاهش محتوای نسبی کلرفیل و محتوای نسبی آب در برگهای گیاه توت فرنگی شد. کاربرد خارجی پراکسید هیدروژن به ویژه در غلظت های بالاتر باعث افزایش معنی¬دار محتوای پرولین شد. پراکسید هیدروژن به وسیله¬ی جلوگیری از کاهش محتوای نسبی کلروفیل، شاخص فلورسانس کلروفیل و محتوای نسبی آب سبب کاهش صدمات ناشی از تنش گرمایی شد. تنش گرمایی باعث افزایش فعالیت آنزیم¬های آنتی اکسیدانی (کاتالاز، گایکول پراکسیداز، آسکوربات پراکسیداز و سوپراکسید دیسموتاز) در برگ ها شد کاربرد خارجی پراکسید هیدروژن ب¬خصوص در غلظت های بالاتر فعالیت سوپراکسید دیسموتاز ،کاتالاز، گایکول پراکسیداز و آسکوربات پراکسیداز را در مقایسه با شاهد به طور معنی داری افزایش داد.
کلمات کلیدی: توت فرنگی، پراکسید هیدروژن، پرولین، آنزیمهای آنتی اکسیدانی

