امروزه عملکرد کبد یک جنبه حیاتی از هموستاز متابولیک در گاوهای شیری است، زیرا کبد نقش اصلی را در متابولیسم مواد مغذی و سم زدایی ایفا می‌کند. غلظت اسید آمینه‌های خون به عنوان یک شاخص بالقوه عملکرد کبد در گاوهای شیری پیشنهاد شده است، زیرا اسیدهای آمینه هم توسط کبد متابولیزه و هم سنتز می‌شوند. رابطه بین غلظت آمینو اسیدهای خون و عملکرد کبد در گاوهای شیری هلشتاین تازه زا یک حوزه تحقیقاتی فعال است؛ که نتایج متناقضی در مقالات گزارش شده است. علاوه بر این، تأثیر غلظت اسید آمینه‌های خون بر عملکرد کبد در گاوهای شیری هلشتاین تازه‌زا شاخصی مهم در تعیین سلامت و بهره‌وری گله است. مطالعه حاضر با هدف بررسی ارتباط بین عملکرد کبد با غلظت اسیدهای آمینه خون گاوهای شیری هولشتاین تازه‌زا انجام شد. در این طرح ازتعداد 60 راس گاو شیری هلشتاین با وزن و اسکور تقریبا مشابه که بیش از دو شکم زایش داشتند؛ در روزهای3و 28 بعد از زایش خون‌گیری انجام شد. دام‌های مورد نظر از لحاظ ظاهری، تولید مثلی، سخت زایی، جفت ماندگی و دوقلو زایی مشکل خاصی نداشتند و از لحاظ محل نگهداری و جیره (انتظار زایمان و گاوهای تازه زا )یکسان بوده است. طرح حاضر در پاییز سال‌ 1399 درکشت و دام فضیل انجام شد.خون‌گیری صبح‌ها بعد از شیر دوشی از سیاهرگ دمی انجام شد و به منظور بررسی تعیین شاخص کبدکلسترول، بیلی روبین وآلبومین اندازه گیری شد. همچنین غلظت اسیدهای آمینه خون با استفاده از دستگاه HPLC در روز 3 پس از زایش اندازه‌گیری شد. با این وجود در طرح حاضر گاوهای شیری هلشتاین تازه‌زا براساس عملکرد کبد به دو گروه تقسیم بندی شدند:1)تعداد40 راس گاوشیری تازه‌زا که عملکرد مثبت کبد دارند. 2) تعداد20 راس گاوشیری تازه‌زا که عملکرد منفی کبد دارند. نتایج حاصل نشان داد که در آمار توصیفی بین میانگین گروه ها با عملکرد مثبت و منفی کبد در گاوهای شیری هلشتاین و غلظت اسیدهای آمینه (هیستیدین، لوسین، لیزین، متیونین، فنیل آلانین، آرژنین، تیروزین، آسپارتیک اسید، گلوتامیک اسید، آلانین، سیترولین، اورنیتین، ترئونین ،آسپارژین، گلایسین، سرین، گلوتامین، اسید آمینه‌های غیرضروری و اسید آمینه‌های نیمه ضروری) رابطه معنی‌داری وجود ندارد. اما رابطه مستقیم و معنی‌داری بین غلظت اسید آمینه (ایزولوسین، تریپتوفان، والین وکل اسید آمینه‌های ضروری) با عملکرد کبد در گاوهای شیری هلشتاین وجود دارد (05/0< P). سایر نتایج نیز نشان دادندکه اسید آمینه‌های (ایزولوسین، لوسین، تریپتوفان، والین و آسپارژین)همبستگی معنی‌دار با عملکرد کبد در گاوهای شیری هلشتاین دارند(05/0< P) و همبستگی غلظت سایر اسید آمینه‌ها با عملکرد کبد در گاوهای شیری هلشتاین معنی‌دار نمی‌باشد. قوی‌ترین همبستگی مربوط به والین با ضریب همبستگی 28/0 و پس از آن آسپارژین با ضریب همبستگی 26/0 بود. همچنین آنالیزمولفه‌های اصلی نشان دادکه (فنیل آلانین و والین، آلانین و هسیتیدین )بر عملکرد کبد موثرند. تحلیل مؤلفه‌های اصلی برای برآورد ارتباط اسیدهای آمینه‌ی خون با عملکرد کبد در گاوهای شیری هلشتاین تازه زا بیان کننده این موضوع است که ،کلیه اسید آمینه‌ها با عملکرد کبد ارتباط غلظتی مثبت و مستقیم دارند. بنابراین با تحلیل آنالیز شبکه‌ای بین اسیدهای امینه خون با عملکرد کبد مشخص شد بیشترین ارتباط با اسید آمینه والین وجود دارد (01/0< P).به طور کلی نتایج حاصل نشان داد که برخی اسیدهای آمینه به ویژه اسید آمینه والین می‌تواند روی راندمان تولید و بهبود عملکرد کبد تاثیر قابل توجهی داشته باشد. کلمات کلیدی: عملکرد کبد، اسید آمینه، عملکرد متابولیکی، گاو شیری هولشتاین تازه‌زا