تریپس ‌غربی‌گل Frankliniella occidentalisیکی از مخرب‌ترین آفات مکنده محصولات مهم اقتصادی در سراسر جهان است. آنها علاوه بر خسارت مستقیم تغذیه به برگ‌ها، گل‌ها و میوه‌ها، مجموعه‌ای از ویروس‌های گیاهی را نیز منتقل می‌کنند. استفاده مداوم و غیرمنطقی از حشره‌کش‌ها همراه با برخی از ویژگی‌های این تریپس از جمله چرخه زندگی کوتاه، پتانسیل تولیدمثلی بالا و سیستم پرورش هاپلودیپلوئید باعث ایجاد مقاومت در گروه‌های اصلی حشره‌کش شده است. هدف از این مطالعه تعیین حساسیت پایه به آسفیت و بررسی وضعیت مقاومت و مکانیسم‌های مقاومت به کلرپیریفوس و تیاکلوپرید در جمعیت‌های مختلف F. occidentalis جمع‌آوری‌شده از محصولات گلخانه‌ای و مزارع باز در استان‌های اصفهان و فارس بود. سنجش زیستی با استفاده از روش غوطه‌وری برگ انجام شد. تنوع در حساسیت آسفیت بین پنج جمعیت جمع آوری شده با 96/46 برابر بالا بود. محدوده LC50 کلرپیریفوس از 60/4 تا 33/743 میلی گرم ماده موثره بر لیتر (mg a.i.L-1)، مقاومت 43/161 برابری بین مقاوم‌ترین جمعیت (مرودشت) و حساس‌ترین جمعیت (جرقویه) داشت. پیش تیمار با پیپرونیل بوتاکسید (PBO)، یک مهارکننده سیتوکروم P450 منواکسیژناز، سمیت کلرپیریفوس را 93/5 برابر در جمعیت مرودشت افزایش داد. همچنین، تری فنیل فسفات سینرژیست (TPP)، یک مهارکننده استرازهای عمومی، تا حدی مقاومت کلروریفوس را در جمعیت‌های مقاوم سرکوب کرد. برای ارائه شواهد بیشتر برای افزایش سم‌زدایی در مقاومت به کلرپیریفوس، فعالیت P450 مونواکسیژنازها (P450s)، کربوکسیل استرازها، و گلوتاتیون-S-ترانسفرازها (GSTs) در جمعیت‌های F. occidentalis اندازه‌گیری شد. در مقایسه با جمعیت حساس، فعالیت کربوکسیل استراز در جمعیت‌های مرودشت و زیار حدود 2 برابر افزایش یافت، اما برای P450 و GST تفاوت معنی‌داری بین جمعیت‌ها مشاهده نشد. همه سینرژیست های آزمایش شده، PBO، TPP، دی اتیل مالئات (DEM) و سولفین پیرازون (SUL)، هیچ هم افزایی قابل توجهی بر روی آسفیت در سویه مقاومت مرودشت نشان ندادند، که نشان می‌دهد در بروز مقاومت به نظر نمی‌رسد افزایش سم زدایی مکانیسم مهمی باشد، بلکه غیر حساس شدن محل هدف (آنزیم استیل کولین استراز) ممکن است باعث ایجاد مقاومت شود. در مقابل تیاکلوپرید، یک حشره‌کش نئونیکوتینوئیدی، در بین هر پنج جمعیت مورد آزمایش، جرقویه حساس‌ترین (مقدار LC50 برابر mg a.i.L-139/551) و جمعیت‌های مرودشت و زیار به ترتیب، با نسبت‌های مقاومت (RR) 87/7 و 83/22 بیشترین مقاومت را نشان دادند. آنالیز رگرسیون و آزمون‌های همبستگی پیرسون نشان‌دهنده مقاومت تقاطعی معنی‌دار بین کلرپیریفوس و آسفیت (99/0r= و 001/0P < ) است، اما هیچ مقاومت متقاطع معنی‌داری بین کلرپیریفوس و تیاکلوپراید نشان داده نشد (27/0r= و 66/0P <). این نتایج نشان می‌دهد که آسفیت نمی‌تواند یک حشره‌کش جایگزین مؤثر برای مدیریت F. occidentalis باشد، که برای جلوگیری یا به تاخیر انداختن افزایش بیشتر مقاومت به حشره‌کش در F. occidentalis ضروری است. با توالی یابی جزئی ژن استیل کولین استراز و بر اساس توالی های اسید آمینه و کروماتوگرام های حاصل، جهش A316S، جایگزینی اسید آمینه سرین به جای آلانین (GCC/TCC) در جمعیت مرودشت مشاهده شد. کلمات کلیدی: تریپس‌غربی‌گل، مقاومت متابولیکی، آسفیت، جایگزینی آمینواسید ، مقاومت تقاطعی