امروزه کمبود منابع آبی و افزایش دمای هوا تهدیدی جدی برای محیط¬های زیست شهری به شمار می¬آیند. بنابراین در نظر گرفتن وضعیت تغذیه¬ای گیاهان در این شرایط به همراه حفظ سلامت محیط زیست، امری ضروری به نظر می¬رسد. با افزایش جمعیت و مصرف بیش از حد کودهای رایج در زمین¬های کشاورزی، غلظت عناصر در محیط رایزوسفر زیاد شده که باعث تلفات کودی ناشی از تبخیر و آبشویی می¬شوند. یکی از روش¬های پیشگیری از افزایش ناگهانی غلظت و کاهش هدر روی عناصر غذایی، استفاده از کودهای آهسته رهش است. این نوع از کودها با حلالیت آهسته¬ی خود، مواد معدنی را به آرامی در اختیار گیاه قرار داده و می¬توانند راهکاری مناسب برای افزایش کیفیت و کمیت محصول و کاهش آلودگی¬های زیست محیطی در نظر گرفته شوند. استفاده از قارچ¬های مایکورایزا نیز در محیط ریشه باعث افزایش جذب آب و عناصر غذایی شده و رشد گیاه را بهبود می¬بخشند. بنابراین در این پژوهش تلاش شده که پاسخ رشدی و فیزیولوژیکی نهال¬های زیتون به دو نوع کود رایج و آهسته رهش در زمان تلقیح و عدم تلقیح ریشه با قارچ مایکورایزا مورد ارزیابی قرار گیرد. آزمایش به صورت فاکتوریل با 3 فاکتور ساختار کود (کود رایج و کود بر پایه نانوکلات)، نوع رهش (معمولی و آهسته رهش) و قارچ مایکورایزا (تلقیح و عدم تلقیح) بر پایه¬ی طرح کاملاً تصادفی با 9 تیمار و 3 تکرار در گلخانه¬ی دانشگاه صنعتی اصفهان انجام گرفت. نتایج نشان داد که کودهای نانوکلات نسبت به نوع رایج بر صفات رشدی گیاه مانند ارتفاع، تعداد و طول شاخه¬های جانبی و همچنین صفات فیزیولوژیکی مانند کلروفیل، کربوهیدرات و محتوای نسبی آب، تأثیر مثبت بیش¬تری داشته و در مدت زمان طولانی¬تری در ناحیه¬ی رایزوسفری باقی ماندند. همچنین این کودها با جلوگیری از رسوب عناصر در محیط قلیایی خاک، باعث حلالیت بیش¬تر مواد معدنی مانند آهن، روی و فسفر شدند. همچنین، سیستم آهسته رهش نسبت به رهش معمولی، به مرور زمان و بر اساس نیاز گیاه عناصر غذایی را در اختیار ریشه قرار داد و باعث افزایش مقادیر مربوط به صفات رشدی و غلظت مواد معدنی موجود در برگ شد. تلقیح ریشه¬های گیاه با قارچ مایکورایزا نیز سبب بهبود غلظت عناصر پرمصرف و کم مصرف در گیاه شد. این قارچ ¬ها با گسترش هیف¬های خود در محیط دور از دسترس ریشه، جذب آب و مواد معدنی بخصوص نیتروژن، فسفر و پتاسیم را افزایش داده و بر مقدار فتوسنتز و تولید کربوهیدرات برگ تأثیر مثبت داشتند. به طور کلی با به کارگیری کودهای نانوکلات به فرم آهسته رهش به همراه قارچ¬های مایکورایزا، عناصر غذایی پرمصرف مانند نیتروژن، فسفر و پتاسیم و همچنین عناصر غذایی کم مصرف بخصوص آهن و روی موجود در برگ گیاه افزایش یافت که به طور مستقیم یا غیر مستقیم سبب بهبود فاکتورهای رشدی و فیزیولوژیکی نهال زیتون شد. کلمات کلیدی: ساختار کودی، سیستم رهش، کود شیمیایی، محرک زیستی، عناصر غذایی.