سعید انصاری مهیاری
سقط جنین به عنوان یکی از ناهنجاریهای تولیدمثلی مهم و شایع در گله های گاو شیری خسارت?های قابل توجهی را سالانه به صنعت گاو شیری وارد میکند. سقط جنین بجز از دست رفتن گوساله، بر عملکرد تولیدمثلی گاوها نیز تاثیر گذاشته و با کاهش نرخ باروری آنها، موجب حذف زود هنگام گاوها از گله می?شود. بررسی عوامل موثر بر وقوع سقط جنین و همچنین ارتباط فنوتیپی و ژنتیکی میتواند یکی از راهکارهای مدیریتی در کنترل هزینه?های احتمالی باشد. لذا پژوهش حاضر با هدف بررسی نرخ وقوع سقط جنین?های واقع در بازه 150 تا 260 روز آبستنی و پیامدهای آن روی عملکرد تولیدمثلی گاوهای هلشتاین انجام شد. بدین منظور از اطلاعات زایش سال های 1389 تا 1400 مربوط به 126589 راس گاو از گاواری های صنعتی استان اصفهان در پنج نوبت زایش استفاده شد که مجموعا شامل 349289 رکورد زایش بود. داده ها از تعاونی دامداران وحدت اصفهان اخذ شد و پس از ویرایش در نرمافزار SQL مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. با توجه به ماهیت صفات باروری و همچنین سقط جنین از رویه GLIMMIX نرم افزار SAS جهت تجزیه و تحلیل آماری استفاده شد. با استفاده از روش آستانه?ای و در نرم افزار DMU، اجزای واریانس ژنتیکی و فنوتیپی و همچنین همبستگیهای ژنتیکی و فنوتیپی بین سقط جنین و صفات باروری تخمین زده شد. میانگین وقوع سقط جنین در گله¬ها 8/4 درصد با دامنه 3/2 تا 8/6 درصد بود. اثر گله، نوبت زایش، فصل و سال زایش و همچنین امتیاز سلول های بدنی شیر بر وقوع سقط جنین معنی?دار شدند (P<0.05). با افزایش نوبت زایش احتمال وقوع سقط افزایش یافت (P<0.05). همچنین در فصل بهار و امتیاز سلولهای بدنی بیش از 5/3 بیشترین شانس وقوع سقط جنین را نشان دادند(P<0.05). وقوع هر مورد سقط جنین منجر به افزایش روزهای باز، فاصله زایش تا اولین تلقیح و تعداد تلقیح به ازای آبستنی به ترتیب به میزان 10 روز، 5 روز و 9/0 روز گردید (P<0.05). وراثت پذیری سقط جنین در بازه 150 تا 260 روز آبستنی 09/0تخمین زده شد. بیشترین میزان همبستگی ژنتیکی بین سقط جنین و روزهای باز با میانگین 22/0 تخمین زده شد. همچنین روند فنوتیپی و ژنتیکی وقوع سقط جنین به ترتیب کاهشی و افزایشی بود. به طور کلی نتایج به دست آمده نشان دادند که وقوع سقط جنین در بازه 150 تا 180 روز آبستنی بیشترین است و وقوع هر مورد سقط جنین به طور قابل ملاحظه ای باروری در نوبت زایش بعدی را کاهش می دهد و البته میزان تاثیر آن در نوبت زایش های مختلف تفاوت دارد و افزایش نوبت زایش می تواند افت عملکرد تولیدمثلی در گاوهای با تجربه سقط جنین را تشدید کند.
کلمات کلیدی: سقط جنین، همبستگی ژنتیکی و فنوتیپی، صفات باروری، گاو شیری

