تاثیر محلول پاشی روی در مرحله گل دهی بر عملكرد و اجزای عملكرد ارقام مختلف پنبه
تاریخ دفاع
مقطع تحصیلی
كارشناسی ارشد
گروه آموزشی
مهندسی تولید و ژنتیك گیاهی
استاد
پرویز احسان زاده
پژوهش حاضر به منظور بررسی پاسخ های 13 ژنوتیپ گیاه پنبه تحت تاثیر محلول پاشی عنصر روی در مرحله گلدهی انجام شد. بدین منظور ارقام امریکن ژنتیکس، مای، لودوز، لیدر، لطیف، تابان،گلستان، سپید، خرداد، ماکسا، پرتو، B557 و شایان تحت تاثیر دو سطح محلول پاشی عنصر روی شامل شاهد و محلول پاشی با غلظت 4 در هزار از منبع سولفات روی و در مرحله گلدهی (BBCH=65) انجام شد. طرح به صورت فاکتوریل دوفاکتوره در قالب بلوک کامل تصادفی در مزرعه مرکز تحقیقات پنبه کشور در ورامین اجرا گردید. نتایج نشان داد اثر ژنوتیپ بر صفت ارتفاع بوته معنی دار بود. بر همین اساس رقم لیدر دارای بیشترین ارتفاع و کمترین ارتفاع مربوط به رقم سپید است. همچنین صفات تعداد غوزه در بوته و وزن غوزه در اثر عامل ژنوتیپ و محلول پاشی روی تغییرات معنی داری نشان دادند. بیشترین و کمترین تعداد غوزه در بوته مربوط به ارقام خرداد و لیدر و در مورد صفت وزن غوزه مربوط به ارقام پرتو و لودوز بوده است. صفات وزن دانه و الیاف نیز در اثر متقابل روی در ژنوتیپ معنی دار شده¬اند. بر همین اساس بیشترین درصد تغییرات بر اثر محلول پاشی در صفت وزن دانه در غوزه مربوط به رقم لودوز و بیشترین درصد تغییرات بر اثر محلول پاشی در صفت وزن الیاف در غوزه مربوط به رقم پرتو است. اثر محلول پاشی روی و ژنوتیپ در صفت تعداد شاخه رویا معنی¬دار گشته و سبب بهبود تعداد شاخه رویا شده است. همچنین ژنوتیپ ها نیز دارای تفاوت از نظر این صفت بوده¬اند به نظر می¬رسد دلیل عدم معنی¬داری در اثر متقابل محلول پاشی روی در این صفت مربوط به مرحله رشدی گیاه طی محلول پاشی باشد. در مورد صفت تعداد شاخه زایا شاهد تفاوت معنی¬دار ژنوتیپ-ها طی محلول پاشی روی هستیم. بیشترین درصد تغییرات از سطح شاهد محلول پاشی مربوط به رقم B557 و کمترین درصد تغییرات مربوط به رقم لطیف بوده است. اما در مجموع محلول پاشی سبب افزایش تعداد شاخه زایا در همه ارقام شده است. با محلول پاشی روی بر میزان غلظت عنصر روی، میزان رنگدانه های فتوسنتزی، درصد روغن و پروتئین گیاه افزوده شده است. محلول پاشی سبب افزایش دو درصدی میزان روغن در این طرح شد. همچنین بیشترین تغییرات از نظر پروتئین مربوط به رقم لطیف است. محلول پاشی روی تغییرات قابل توجهی در صفات مرتبط با کیفیت الیاف ایجاد کرد. میانگین طول الیاف، شاخص یکنواختی، استحکام الیاف و کشش-پذیری بر اثر محلول پاشی بهبود یافتند ولی از صفت ظرافت بر اثر محلول پاشی کاسته شد. بیشترین طول الیاف مربوط به رقم سپید و بیشترین تغییرات ناشی از محلول پاشی بر صفت شاخص یکنواختی در رقم ماکسا اتفاق افتاد. در صفت کشش¬پذیری بیشترین تغییرات ناشی از محلول پاشی در رقم امریکن ژنتیکس رخ داد و همچنین محلول پاشی روی سبب کاهش ظرافت الیاف گردید. صفات عملکردی ناشی از محلول پاشی روی افزایش نشان دادند. بر همین اساس بر میزان عملکرد دانه، الیاف، وش و بیوماس کل به¬صورت معنی¬داری افزوده شد که نشان از تاثیر محلول پاشی روی بر عملکرد گیاه پنبه دارد. روی با تاثیر در سنتز و فعال سازی آنزیم¬های متعدد و تنظیم کننده¬های رشد تاثیر به¬سزایی در بهبود فرآیندهای فیزیولوژیک گیاه دارد. روی با تاثیر بر فتوسنتز نقش به¬سزایی در افزایش تولیدات فتوسنتزی و همچنین با افزایش کمپلکس¬های آنزیمی و غیر آنزیمی در ایجاد تحمل نسبت به تنش¬های محیطی دارد.
کلمات کلیدی: محلول پاشی، عنصر روی، عناصر ریز مغذی، پنبه

