مطالعه حاضر به منظور بررسی تاثیر افزودن آنزیم فیتاز بر مرغ‌های تخم‌گذار نژاد بونز به انجام رسید. تیمارهای مورد مطالعه در این آزمایش شامل 3 سطح فسفر غیرفیتاتی(شاهد، 08/0 درصد و 16/0 درصد پایین‌تر) و 3 سطح فیتاز (0، 500 و 1000 واحد در کیلوگرم جیره) بود که در قالب یک آزمایش فاکتوریل 3 × 3 × 2 در دو گروه سنی 36 و 89 هفتگی (در شروع آزمایش) تغذیه شد. طی دوره 70 روزه آزمایش پارامترهای عملکردی شامل وزن تخم‌مرغ، درصد تخم‌گذاری،‌ توده تخم‌مرغ و ضریب تبدیل خوراک به صورت دوره‌ای اندازه‌گیری شد. مؤلفه‌های هورمونی و آنزیمی سرم خون شامل هورمون کلسی‌تونین، پاراتیروئید هورمون و آنزیم آلکالین‌فسفاتاز در روز پایانی دوره آزمایش مورد بررسی قرار گرفت. در روز پایانی آزمایش از هر قفس یک قطعه مرغ از هر تکرار کشتار شد و استخوان درشت‌نی پای سمت چپ جداسازی و برای بررسی مؤلفه‌های استخوانی شامل استحکام استخوان، مؤلفه‌های کیفی اسکلتی و همچنین غلظت کلسیم، فسفر و خاکستر آنالیز شد. در زمان شروع طرح، جیره‌های غذایی به شرح زیر بود: 1. جیره استاندارد برپایه ذرت-کنجاله سویا (جیره شاهد) مطابق با توصیه¬های کاتالوگ هیبرید بونز؛ 2. جیره شاهد + 500 واحد فیتاز در هر کیلوگرم؛ 3. جیره شاهد + 1000 واحد فیتاز در هر کیلوگرم؛ 4. جیره با 08/0 درصد فسفر غیرفیتاتی کمتر نسبت به گروه شاهد؛ 5. جیره با 08/0 درصد فسفر غیرفیتاتی کمتر + 500 واحد فعالیت فیتازی در هر کیلوگرم؛ 6. جیره با 08/0 درصد فسفر غیرفیتاتی کمتر + 1000 واحد فعالیت فیتازی در هر کیلوگرم؛ 7. جیره با 16/0 درصد فسفر غیرفیتاتی کمتر نسبت به گروه شاهد؛ 8. جیره با 16/0 درصد فسفر غیرفیتاتی کمتر + 500 واحد فعالیت فیتازی در هر کیلوگرم؛ 9. جیره با 16/0 درصد فسفر غیرفیتاتی کمتر + 1000 واحد فعالیت فیتازی در هر کیلوگرم. افزودن فیتاز باعث افزایش درصد تخم‌گذاری و بهبود توده تخم‌مرغ (001/0>P) در هر دو گروه سنی و همچنین کاهش ضریب تبدیل غذا شد (05/0>P). فیتاز باعث بهبود استحکام پوسته تخم‌مرغ در هر دو نیمه آزمایش شد (001/0>P). ارتفاع سفیده تخم‌مرغ و در نتیجه واحد هاو تحت تاثیر اثر متقابل سن× فیتاز (05/0>P) قرار گرفت به طوری‌که افزودن این آنزیم تنها در مرغ‌های 89 هفته به افزایش ارتفاع سفیده و واحد هاو منجر شد. فیتاز باعث افزایش غلظت فسفر خون (05/0>P)گردید و در جیره‌های دچار کمبود فسفر باعث کاهش ترشح آنزیم آلکالین‌فسفاتاز (01/0>P) و معنی‌دار شدن اثر متقابل کاهش فسفر غیرفیتاتی× فیتاز در جیره شد (01/0>P). فیتاز خاصیت ارتجاعی و استحکام استخوان درشت‌نی را بهبود بخشید (001/0>P). اگرچه بر میزان خاکستر استخوان تاثیر معنی‌داری نداشت اما بر میزان کلسیم و فسفر درشت‌نی تاثیر معنی‌داری (001/0>P) ایجاد کرد و باعث افزایش میزان فسفر استخوان درشت‌نی در مرغ‌های مسن نسبت به مرغ‌های جوان شد (05/0>P). به طور کلی می‌توان بیان کرد که تفاوت معنی‌داری در نتایج بین افزودن دو سطح 500 و 1000 واحد فعالیت فیتازی در هر کیلوگرم جیره، مشاهده نشد. کلمات کلیدی: فیتاز، سن، مرغ تخم‌گذار، عملکرد، پارامترهای خون، استحکام